NGỮ VĂN 9
Năm học: 2021-2022
GV: Lê Văn Bình
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
PHÒNG GIÁO DỤC &ĐÀO TẠO TP QUY NHƠN
CHỦ ĐỀ 6:
HỘI THOẠI
VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
A. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
B. XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI (Tự đọc)
C. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG (Tự đọc)
D. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG (tt) [Tự đọc]
I. Cách dẫn trực tiếp
Đọc và tìm hiểu các đoạn trích sau (trích từ truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long)
a)Cháu ở liền trong trạm hàng tháng.Bác lái xe bao lần dừng, bóp còi toe toe, mặc, cháu gan lì nhất định không xuống. Ấy thế là một hôm, bác lái phải thân hành lên trạm cháu. Cháu nói: “Đấy, bác cũng chẳng “ thèm” người là gì?”.
 Là lời nói (có từ “nói”) được tách ra khỏi phần câu đứng trước bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.
b) Họa sĩ nghĩ thầm: “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn”.
 Nhắc ý nghĩ (có từ “nghĩ”) được tách ra khỏi phần câu đứng trước bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.
* Khi chuyển đổi vị trí hai bộ phận ở (b), ta có:
“Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn” – Họa sĩ nghĩ thầm.
Ví dụ: sgk/53
a/…Cháu nói:“Đấy, bác cũng chẳng “ thèm” người là gì?”.
→ Là lời nói
b/ Họa sĩ nghĩ thầm: “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa….gấp chăn chẳng hạn”.
→ Là ý nghĩ




A. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I. Cách dẫn trực tiếp
Ví dụ: sgk/53

Ghi nhớ: sgk/54
*Nội dung in đậm
trong các ví dụ:
nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật.
Nằm trong dấu ngoặc kép.
Cách dẫn trực tiếp
Lưu ý: Ngoài ra lời đối thoại của các nhân vật cũng được xem là lời dẫn trực tiếp.
Ví dụ 2:
“Ông lão ôm thằng con út lên lòng, vỗ nhè nhẹ vào lưng nó khẽ hỏi:
- Húc kia! Thầy hỏi con nhé, con là con ai?
- Là con thầy mấy lị con u.
Thế nhà ta ở đâu?
- Nhà ta ở làng chợ Dầu”. (Làng – Kim Lân)
A. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
* Dấu hiệu hình thức:

I. Cách dẫn trực tiếp
II. Cách dẫn gián tiếp
Ví dụ: sgk/53
a/ Lão khuyên nó hãy dằn lòng …con gái đâu mà sợ .
→ là lời nói.

b/ Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ…hiền triết ẩn dật.
→ là ý nghĩ







Đọc và tìm hiểu các đoạn trích sau:
Lão tìm lời lẽ giảng giải cho con trai hiểu. Lão khuyên nó hãy dằn lòng bỏ đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào khá mà nhẹ tiền hơn sẽ liệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa khác; làng này đã chết hết con gái đâu mà sợ. (Nam Cao, Lão Hạc)
 Thuật lại lời nói, không có dấu gì để ngăn cách với bộ phận đứng trước.
b) Nhung ch? hi?u l?m r?ng Bỏc s?ng kh?c kh? theo l?i nh� tu h�nh, thanh tao theo ki?u nh� hi?n tri?t ?n d?t.
(Ph?m Van D?ng Ch? t?ch H? Chớ Minh,tinh hoa v� khớ phỏch
c?a dõn t?c, luong tõm c?a th?i d?i)
Thuật lại ý nghĩ, ngăn cách bằng từ “rằng” – có thể thay bằng từ “là”
A. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I. Cách dẫn trực tiếp
II. Cách dẫn gián tiếp
*Nội dung in đậm trong các ví dụ:

* Dấu hiệu hình thức:
là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật có điều chỉnh cho thích hợp.
Không đặt trong dấu ngoặc kép
Cách dẫn gián tiếp
Ví dụ: Ông cha ta có câu: “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”.
Ông cha ta có câu là ăn quả phải nhớ kẻ trồng cây.
Ví dụ: SGK/53




Ghi nhớ: sgk/54
A. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
A. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
*Cách chuyển từ lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp:
Ví dụ :
Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói : “Chỗ này là chỗ con ta ở được đây.”
1/ Bỏ dấu hai chấm. Dấu ngoặc kép.
2/ Chuyển chủ ngữ ở lời dẫn trực tiếp theo ngôi thích hợp.
=> Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói rằng đây là chỗ con bà ở được.
I. Cách dẫn trực tiếp
II. Cách dẫn gián tiếp
-Ví dụ: sgk/53
- Ghi nhớ: sgk/ 54
III. Luyện tập: sgk/53
Bài tập 1: Tìm lời dẫn trong những đoạn trích sau (trích từ truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao). Cho biết đó là những lời nói hay ý nghĩ được dẫn, là lời dẫn trực tiếp hay lời dẫn gián tiếp ?
Bài tập 1: Lời dẫn và cách dẫn trong những đoạn trích :
b) Sau khi thằng con đi, lão tự bảo rằng: “Cái vườn là của con ta. Hồi còn mồ ma mẹ nó, mẹ nó cố thắt lưng buộc bụng, dè sẻn mãi, mới để ra được năm mươi đồng bạc tậu. Hồi ấy, mọi thức còn rẻ cả…”.
a) Nó cứ làm in như nó trách tôi ; nó kêu ư ử, nhìn tôi như muốn bảo tôi rằng : “A ! Lão già tệ lắm ! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à ?”
 Dẫn ý nghĩ. Cách dẫn trực tiếp
Dẫn ý nghĩ. Cách dẫn trực tiếp
Dẫn ý nghĩ mà nhân vật gán cho con chó.
→ Cách dẫn trực tiếp
b) Dẫn ý nghĩ của nhân vật.
→ Cách dẫn trực tiếp
A. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I. Cách dẫn trực tiếp
II. Cách dẫn gián tiếp
III. Luyện tập
Bài tập 2 sgk/54,55:
Viết một đoạn văn nghị luận có nội dung liên quan đến một trong ba ý kiến dưới đây. Trích dẫn ý kiến đó theo hai cách: dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp.
c) Người Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình. ( Đặng Thai Mai, Tiếng Việt, một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc).
Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng. (Hồ Chí Minh, Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng)
b) Giản dị trong đời sống, trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được. (Phạm Văn Đồng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời đại )
Bài tập 2 sgk/54,55:
Viết đoạn văn nghị luận theo hai cách.
A. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
III. Luyện tập
Bài tập2:
Đoạn văn mẫu
Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng. (Hồ Chí Minh, Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng)
Dẫn trực tiếp: Các vị anh hùng dân tộc đã lãnh đạo nhân dân ta đánh thắng kẻ thù xâm lược viết lên những trang sử vẻ vang, chói lọi. Bởi vậy, trong Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắc nhở mọi người: “Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng”.
Dẫn gián tiếp: Các vị anh hùng dân tộc đã lãnh đạo nhân dân ta đánh thắng kẻ thù xâm lược viết lên những trang sử vẻ vang, chói lọi. Bởi vậy, trong Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắc nhở mọi người là chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.
A. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
Bài tập 2b sgk/55:
* Dẫn trực tiếp: Trong tác phẩm “Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời đại đồng chí Phạm Văn Đồng đã nói: “Giản dị trong đời sống trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ Tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được”.
*Dẫn gián tiếp:Trong tác phẩm Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời đại đồng chí Phạm Văn Đồng cho rằng giản dị trong đời sống trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ Tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được.
Bài tập 2c sgk/55:
Dẫn trực tiếp: Về Tiếng Việt, Đặng Thai Mai đã nhận xét: “Người Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình”. * Dẫn gián tiếp: Về Tiếng Việt, Đặng Thai Mai cho rằng người Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình.
Bài tập 3 sgk/55:Hãy thuật lại lời của nhân vật Vũ Nương từ cách dẫn trực tiếp sang cách dẫn gián tiếp
* Cách dẫn trực tiếp:
Hôm sau Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh châu, sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước. Vũ Nương nhân đó cũng đưa gửi một chiếc hoa vàng mà dặn:
- Nhờ nói hộ với chàng Trương, nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, thì xin lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, tôi sẽ trở về.
* Cách dẫn gián tiếp:
Hôm sau Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh châu, sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước. Vũ Nương nhân đó cũng đưa gửi một chiếc hoa vàng và dặn Phan nói hộ với chàng Trương rằng nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, thì xin lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, Vũ Nương sẽ trở về.
Trò chơi vui học
1
3
2
4
6
5
Câu 1: Thế nào là cách dẫn trực tiếp?
Dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật; lời dẫn được đặt trong ngoặc kép.
Câu 2: Thế nào là cách dẫn gián tiếp?
Dẫn gián tiếp là thuật lại ý nghĩ hay lời nói của người khác có điều chỉnh cho thích hợp; lời dẫn gián tiếp không đặt trong ngoặc kép.
Câu 3: Chuyển lời dẫn sau thành lời dẫn trực tiếp :
Các quân lính đều nói rằng xin vâng lệnh không dám hai lòng.
Chuyển lời dẫn sau thành lời dẫn trực tiếp :
Các quân lính đều nói rằng xin vâng lệnh không dám hai lòng.
→ Các quân lính đều nói: “Xin vâng lệnh, không dám hai lòng!”
Câu 4: Trong caùc caâu thô sau, ñaâu laø lôøi daãn tröïc tieáp?
Ngö oâng khi aáy hoûi han,
Vaân Tieân thöa heát moïi ñaøng gaàn xa.
Ngö raèng: “Ngöôøi ôû cuøng ta,
Hoâm mai haåm huùt vôùi giaø cho vui.”
(Truyeän Lục Vân Tiên – Nguyeãn Đình Chiểu)
Dẫn trực tiếp:
“Người ở cùng ta,
Hôm mai hẩm hút với già cho vui.”

Câu 5: Cho đoạn trích sau:
Hôm sau, bác sĩ bảo Xiu: “Cô ấy khỏi nguy hiểm rồi, chị đã thắng. Giờ chỉ còn việc bồi dưỡng và chăm nom – thế thôi”.(Chiếc lá cuối cùng – O Hen-ri)
Trong đoạn trích trên, lời nói của nhân vật được trích dẫn bằng cách nào? Vì sao?
Trong đoạn trích, lời nói của nhân vật được trích dẫn bằng cách dẫn trực tiếp. Vì lời nói của nhân vật được nhắc lại nguyên văn và được đặt trong dấu ngoặc kép.
Câu 6: Haõy chuyeån caâu sau ñaây thaønh caâu coù lôøi daãn giaùn tieáp?
Noù leã pheùp hoûi Nhó: “Baùc caàn naèm xuoáng phaûi khoâng aï?”
(Beán queâ-Nguyeãn Minh Chaâu)
Chuyển thành câu có lời dẫn gián tiếp:
Nó lễ phép hỏi Nhĩ: "Bác cần nằm xuống phải không ạ?"
? Nó lễ phép hỏi Nhĩ rằng Nhĩ cần nằm xuống không
- Soạn bài: Chủ đề 7: XH phong kiến Việt Nam thế kỉ XVII- XVIII
-Hoàng Lê nhất thống chí (Hồi thứ XIV)
- Đọc thêm: Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh.
- Học ghi nhớ SGK
- Làm lại các bài tập.