PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP QUY NHƠN
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
MÔN NGỮ VĂN 7
CHỦ ĐỀ 13 :
TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC TRONG THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
GV: LÊ VĂN BÌNH
NĂM HỌC: 2021 - 2022
CHỦ ĐỀ 13 :
TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC TRONG THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
ND1- CẢNH KHUYA
ND2- RẰM THÁNG GIÊNG
ND3- TIẾNG GÀ TRƯA
3
1. Bạn đến chơi nhà thuộc thể thơ gì?
A
B
C
D
KHỞI ĐỘNG
C
4
A
B
C
D
Câu 2. Thể thơ của bài “Bạn đến chơi nhà”giống với thể thơ của bài thơ nào sau đây:
C
5
A
B
C
D
Câu 3. “Bạn đến chơi nhà” tác giả muốn thể hiện điều gì?
B
ND1: CẢNH KHUYA
HỒ CHÍ MINH
I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Đọc:
Cảnh khuya
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
1947
(Hồ Chí Minh)
1. Đọc:
2. Tác giả:
Hồ Chí Minh (1890-1969):
- Người chiến sĩ cách mạng, anh hùng dân tộc, vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam.
- Là nhà văn, nhà thơ lớn của Việt Nam.
- Là danh nhân văn hóa thế giới.

I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Đọc:
2. Tác giả:
Tác giả Hồ Chí Minh (1890-1969):
* Một số tác phẩm của Hồ Chí Minh:
- Văn chính luận : Bản án chế độ thực dân Pháp, Tuyên ngôn Độc lập, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến …
- Truyện ký : Những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu, Vi hành …
- Thơ : Nhật kí trong tù, Thơ Hồ Chí Minh …
I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Đọc:
2. Tác giả:
3. Tác phẩm:
- Thể thơ:
- Bố cục:
2 phần: + 2 câu đầu: Cảnh núi rừng Việt Bắc.
+ 2 câu sau: Tâm trạng của Bác.
Thất ngôn tứ tuyệt (Khai – thừa – chuyển – hợp)
- Hoàn cảnh sáng tác:
I. Đọc và tìm hiểu chung
Thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống TD Pháp.
Việt Bắc
* Câu 1 (Khai đề):
“Tiếng suối trong như tiếng hát xa,”
NT: So sánh: Tiếng suối như tiếng hát xa
Lấy động tả tĩnh.
- Tả cảnh khuya núi rừng chiến khu Việt Bắc.
- Tiếng suối trong trẻo rì rầm vọng đến như tiếng hát xa.
- Ví tiếng suối với tiếng hát -> gợi tả núi rừng đêm chiến khu mang sức sống hơi ấm con người.
I. Đọc và tìm hiểu chung
II. Phân tích.
1. Hai câu thơ đầu.
Nhận xét NT câu thơ đầu? Tác dụng ?
* Câu 2 (câu thừa):
“Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.”
NT: Tiểu đối,
Điệp từ, nhân hoá.
 Hiện lên cảnh trăng chiến khu với cảnh vật hoà quyện, ấm áp, quấn quýt.
- Bác yêu thiên nhiên với tâm hồn thi sĩ.
=> Hai câu thơ gợi bức tranh thiên nhiên đẹp, nhiều tầng lớp, đường nét, hình khối, lung linh, gần gũi, sống động, huyền ảo.
I. Đọc và tìm hiểu chung
II. Phân tích.
Nhận xét NT câu thơ thứ 2 ? Tác dụng ?
Tiếng suối
Trăng, cổ thụ, hoa
NT: So sánh
Trong trẻo,gần gũi, ấm áp, có sức sống, trẻ trung
NT: điệp từ, nhân hóa, tiểu đối
Quấn quýt, hoà quyện, nhiều tầng lớp
Gần gũi, cổ kính, lung linh, huyền ảo, sống động, tràn ngập ánh trăng.
Cảnh đêm trăng ở núi rừng Việt Bắc
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
3. Hai câu thơ cuối (chuyển – hợp):
“Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”
 Chuyển đổi mạch thơ, ý thơ, tạo sự bất ngờ
vẻ đẹp tâm hồn, tình cảm với đất nước, lo cho vận mệnh của đất nước  lòng yêu nước sâu sắc.
=> Tình yêu thiên nhiên + đất nước = chất thi sĩ + chất chiến sĩ; truyền thống – hiện đại, …
- NT: + so sánh  cảnh đẹp, có hồn
+ Điệp từ  tha thiết với thiên nhiên, với vận mệnh dân tộc
I. Đọc và tìm hiểu chung
II. Phân tích.
Nhận xét NT hai câu thơ cuối ? Tác dụng ?
Tâm trạng
Tâm hồn thi sĩ
Tinh thần chiến sĩ
Say mê ngắm cảnh
Nỗi lo việc nưước
Cảnh khuya
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ ngưười chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
như
chưa ngủ,
Chưa ngủ
Yêu thiên nhiên, yêu đất nước
I. Đọc và tìm hiểu chung
Trong phong trào học tập và làm theo tấm gưương đạo đức Hồ Chí Minh hiện nay, qua bài thơ này, em học tập đưược điều gì ở Bác?
II. Phân tích.
I. Đọc và tìm hiểu chung.
II. Phân tích.
III. Tổng kết.
* Ghi nhớ: (SGK- 143)
1. Nghệ thuật:
2. Nội dung:
Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt.
Sử dụng hiệu quả biện pháp tu từ so sánh, điệp từ.
Ngôn từ bình dị, gợi cảm.
Vẻ đẹp vừa cổ điển vừa hiện đại.
- Cảnh trăng ở chiến khu Việt Bắc huyền ảo, tràn đầy sức sống.
Thể hiện tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu nước và phong thái ung dung, lạc quan.
Nhận xét gì về NT và ND bài thơ
Tâm trạng
Tâm hồn thi sĩ
Tinh thần chiến sĩ
Say mê ngắm cảnh
Nỗi lo việc nước
Yêu thiên nhiên, gắn bó hoà hợp với thiên nhiên, là người yêu nước
Tiếng suối
Trong trẻo,gần gũi, ấm áp, có sức sống
Quấn quýt, hoà quyện, nhiều tầng lớp
Gần gũi, cổ kính, lung linh, huyền ảo, sống động, tràn ngập ánh trăng.
Cảnh đêm trăng ở núi rừng Việt Bắc
Trăng, cổ thụ, hoa
Cảnh khuya
Nghệ thuật: Thơ thất ngôn tứ tuyệt, nhân hóa, so sánh, điệp từ, ngôn từ bình dị…
Câu 1: Nghệ thuật so sánh trong câu thơ Tiếng suối trong như tiếng hát xa có tác dụng gì?
IV. Luyện tập:
a. Làm cho tiếng suối gần gũi với con ngưười.
b. Gợi sự tĩnh lặng, huyền diệu trong đêm rừng Việt Bắc.
c. Thể hiện cách cảm nhận riêng của Bác so với các nhà thơ khác khi cùng viết về một đối tượng.
d. Cả a, b, c
Câu 2: Giá trị nội dung, nghệ thuật chủ yếu của bài thơ Cảnh khuya là:
a. Thể hiện tình yêu thiên nhiên
b. Thể hiện tình yêu nưước sâu sắc, tâm hồn nhạy cảm, ung dung.
d. Cả a,b,c đúng
c. Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, bút pháp cổ điển và hiện đại, biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, điệp từ.
Chuyển giao nhiệm vụ
1. Bài “Cảnh khuya”:
- Học thuộc bài thơ.
- Nắm chắc những nét khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
- Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về bài thơ.
- Vẽ tranh minh hoạ cho nội dung của bài thơ.
2. Chuẩn bị bài: “Rằm tháng giêng”:
- Đọc bài thơ
- Trả lời những câu hỏi SGK
- Tiếp tục sưu tầm những câu thơ, bài thơ viết về tình yêu thiên nhiên, đất nước.