Chào mừng

QUÝ THẦY CÔ GIÁO DỰ GIỜ DẠY THĂM LỚP
Môn: Ngữ văn 7
CẢNH KHUYA -
RẰM THÁNG GIÊNG
Nguyên tiêu
(Hồ Chí Minh)
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Chủ tịch Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc, một nhà văn, nhà thơ lớn của đất nước, một chiến sĩ cộng sản quốc tế, một Danh nhân văn hóa thế giới.
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
Tác gia văn học:
Văn chính luận: Bản án chế độ thực dân Pháp, Tuyên ngôn Độc lập, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến …
Truyện ký : Varen và Phan Bội Châu, Vi hành …
Thơ: Nhật kí trong tù, Thơ Hồ Chí Minh …
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Chủ tịch Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc, một nhà văn, nhà thơ lớn của đất nước, một chiến sĩ cộng sản quốc tế, một Danh nhân văn hóa thế giới.
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
Hai bài thơ được sáng tác ở chiến khu Việt Bắc: Cảnh khuya (1947), Rằm tháng Giêng (1948) những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.


RẰM THÁNG GIÊNG
(Nguyên tiêu)
Phiên âm
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thuỷ tiếp xuân thiên;
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.
1948
(Hồ Chí Minh)

Dịch nghĩa:
Đêm nay,đêm rằm tháng giêng,trăngđúng lúctròn nhất
Sông xuân, nước xuân tiếp giáp với trời xuân;
Nơi sâu thẳm mịt mù khói sóng bàn việc quân,
Nửa đêm quay về trăng đầy thuyền.

Dịch thơ:
Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân;
Giữa dòng bàn bạc việc quân,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.

(Xuân Thuỷ dịch)


CẢNH KHUYA
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
1947
(Hồ Chí Minh)
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
b. Thể thơ:
Thơ thất ngôn tứ tuyệt (bài Rằm tháng giêng dịch theo thể lục bát)
Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt
Về thể loại, so với những bài thơ thất ngôn tứ tuyệt đã học, hai bài thơ: Cảnh khuya, Rằm tháng giêng có những điểm giống và khác là: - Giống: + Mỗi bài có 4 câu, mỗi câu 7 chữ. + Gieo một vần ở chữ cuối của các câu 1,2,4 (bài 1 vần a; bài 2 vần iên) + Cấu trúc nội dung bài thơ cũng theo trình tự: khai, thừa, chuyển, hợp với 2 câu đầu tả cảnh, 2 câu sau thể hiện tâm trạng. - Khác: + Bài1: nhịp thơ có chút thay đổi ở câu 1 và câu 4 (câu 1 nhịp 3/4 ; câu 4 nhịp 2/5)
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )


RẰM THÁNG GIÊNG
(Nguyên tiêu)
Phiên âm
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thuỷ tiếp xuân thiên;
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.
1948
(Hồ Chí Minh)
CẢNH KHUYA
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
1947
(Hồ Chí Minh)
I. Tìm hiểu chung:
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Cảnh khuya:
a. Cảnh khuya núi rừng Việt Bắc:
 nghệ thuật miêu tả rất phong phú, có xa có gần, cao và thấp, tĩnh và động, ... tạo nên bức tranh đêm trăng núi rừng Việt Bắc tuyệt đẹp, cuốn hút hồn người. Trong thơ có nhạc, có họa.
- So sánh: tiếng suối - tiếng hát (thi trung hữu nhạc)
 thiên nhiên gần gũi với con người hiện lên thật sống động, bình dị mà lung linh, huyền ảo.
- Điệp từ “lồng”
 lồng lộng, nhiều đường nét, hình khối, hai gam màu sáng tối, trắng đen, tầng bậc cao thấp, lung linh, chập chờn, huyền ảo.
(thi trung hữu họa)
I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Cảnh khuya:
a. Cảnh khuya núi rừng Việt Bắc:
So sánh: cảnh khuya như vẽ.
Điệp ngữ: chưa ngủ
- Chưa ngủ: vì mãi ngắm cảnh đẹp và vì lo việc nước
 Cả hai câu thơ cho thấy sự gắn bó giữa con ngưới thi sĩ đa cảm và con ngưới chiến sĩ kiên cường trong Bác. Bác là một nghệ sĩ, một chiến sĩ.
b.Tâm trạng của Bác:
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
? Viết về những đêm không ngủ của Bác vì lo cho dân cho nước, ngoài bài thơ này em còn biết những bài thơ nào nữa ? (Thơ của Bác và những nhà thơ khác viết về Bác)
- Không ngủ được (Hồ Chí Minh) - Đêm nay Bác không ngủ (Minh Huệ)
THỤY BẤT TRƯỚC
Nhất canh … nhị canh… hựu tam canh
Triển chuyển, bồi hồi, thụy bất thành
Tứ ngũ canh thời tài hợp nhãn
Mộng hồn hoàn nhiễu ngũ tiêm tinh.
   Bản dịch thơ: Không ngủ được
Một canh… hai canh… lại ba canh
Trần trọc băn khoăn giấc chẳng thành
Canh bốn canh năm vừa chợp mắt
Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh

“ Ngẫm thù lớn há đội trời chung
Căm giặc nước thề không cùng sống.
… Những trằn trọc trong cơn mộng mị
Chỉ băn khoăn một nỗi đồ hồi ”
(Bình Ngô Đại Cáo - Nguyễn Trãi )

“ … Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa. Chỉ căm tức rằng chưa xả thịt, lột da, nuốt gan, uống máu quân thù. Dẩu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa ta cũng có cam lòng ”
( Hịch Tướng Sĩ - Trần Quốc Tuấn )


RẰM THÁNG GIÊNG
(Nguyên tiêu)
Phiên âm
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thuỷ tiếp xuân thiên;
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.
1948
(Hồ Chí Minh)

Dịch thơ:
Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân;
Giữa dòng bàn bạc việc quân,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.

(Xuân Thuỷ dịch)
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Cảnh khuya:
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
2. Rằm tháng giêng:
a. Cảnh trăng rằm tháng giêng trên sông:
- Không gian: cao rộng, bát ngát,tràn ngập ánh trăng.
- Điệp từ “xuân”: cảnh vật lộng lẫy, trong trẻo, đầy sức sống của vạn vật, con người.
 Vạn vật đều mang sắc xuân: sông xuân, nước xuân, trời xuân giao hoà với nhau tạo nên một
khung cảnh tràn đầy sức sống làm náo nức lòng người .


RẰM THÁNG GIÊNG
(Nguyên tiêu)
Phiên âm
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thuỷ tiếp xuân thiên;
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.
1948
(Hồ Chí Minh)

Dịch thơ:
Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân;
Giữa dòng bàn bạc việc quân,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.

(Xuân Thuỷ dịch)
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
2. Rằm tháng giêng:
a. Cảnh trăng rằm tháng giêng trên sông:
b.Hình ảnh con người:
Bàn việc quân
- Trăng đầy thuyền
 tham gia cách mạng, tình yêu quê hương, đất nước.
 phong thái ung dung, lạc quan, tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng.


RẰM THÁNG GIÊNG
(Nguyên tiêu)
Phiên âm
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thuỷ tiếp xuân thiên;
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.
1948
(Hồ Chí Minh)

Dịch thơ:
Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân;
Giữa dòng bàn bạc việc quân,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.

(Xuân Thuỷ dịch)
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
2. Rằm tháng giêng:
b.Hình ảnh con người:
Bàn việc quân
 làm cách mạng, tình yêu quê hương, đất nước.
- Trăng ngân đầy thuyền
 phong thái ung dung, lạc quan, tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng.
 Hai câu thơ thể hiện lòng yêu nước sâu nặng, phong thái ung dung, lạc quan. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa chất thép và chất nghệ sĩ trong tâm hồn Bác.
I. Tìm hiểu chung:
1. Cảnh khuya:
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
2. Rằm tháng giêng:
Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Kết hợp hài hoà giữa màu sắc cổ điển và tinh thần hiện đại.
- Lời thơ tự nhiên gợi cảm.
- Sử dụng các biện pháp tu từ đạt hiệu quả cao.
2. Nội dung:
- Hai bài thơ miêu tả cảnh trăng ở chiến khu Việt Bắc, thể hiện tình yêu thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, lòng yêu nước sâu nặng và phong thái ung dung, lạc quan của Bác Hồ.
II. Tìm hiểu văn bản:
Tiết 45
CẢNH KHUYA
RẰM THÁNG GIÊNG
( HỒ CHÍ MINH )
I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu văn bản:
III. Luyện tập:
Đọc diễn cảm hai bài thơ.
Hu?ng d?n h?c ? nh�:
1. H?c thu?c hai b�i tho "C?nh khuya",
"R?m th�ng gi�ng".
2. N?m ch?c nh?ng n�t kh�i qu�t v? n?i dung v�
ngh? thu?t c?a hai b�i tho.
3. Tìm nh?ng c�u tho, b�i tho c?a B�c vi?t v? trang.
Dặn dò học sinh chuẩn bị tiết học tiếp theo:
Ôn tập: Kiểm tra Tiếng Việt
TRÂN TRỌNG CẢM ƠN
THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM