NGỮ VĂN 7
Năm học: 2021-2022
GV: Lê Văn Bình
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
PHÒNG GIÁO DỤC &ĐÀO TẠO TP QUY NHƠN
Chủ đề 1: Văn bản và
một số đặc điểm chung
của văn bản.
Chủ đề 1:
Văn bản và một số đặc điểm chung của văn bản.
ND1: MẸ TÔI
ND2: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
ND3: LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
ND4: BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN
ND5: MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN
ND2: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
a/ Những bức tranh trên gợi cho em suy nghĩ gì về hạnh phúc gia đình?
b/ Trong đời sống hàng ngày, em đã bao giờ chứng kiến cuộc chia li giữa các bậc cha mẹ chưa? Theo em, những cuộc chia li như thế thường để lại hậu quả gì? Hãy chia sẻ những suy nghĩ của em với các bạn.
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Khánh Hoài, tên khai sinh là Đỗ Văn Xuyền.
- Là nhà văn tiêu biểu của nền văn học hiện đại.
- Sở trường: Truyện ngắn
- Nhận giải thưởng quốc tế văn học viết về Quyền trẻ em.
2. Tác phẩm
Cho biết xuất xứ; PTBĐ; ngôi kể và tác dụng của ngôi kể trong tác phẩm?
Xuất xứ:
PTBĐ:
Tự sự, miêu tả, biểu cảm
Ngôi kể: Thứ nhất
Tăng tính chân thật
Dễ bộc lộ tình cảm, cảm xúc nhân vật
Là truyện ngắn được giải nhì trong cuộc thi viết về quyền trẻ em 1992.
Đoạn 1 : Từ đầu ... “hiếu thảo như vậy”: Cuộc chia búp bê
Đoạn 2 : Tiếp ... “trùm lên cảnh vật”: Thủy chia tay lớp học.
Đoạn 3: Còn lại : Hai anh em chia tay nhau.
Bố cục
Văn bản này được chia thành mấy phần?
II. Tìm hiểu văn bản
* Tình cảm của hai anh em:
1. Cuộc chia đồ chơi của hai anh em

Em hãy tìm các chi tiết trong truyện cho thấy tình cảm của 2 hai anh em Thành và Thủy và nêu nhận xét về tình cảm của 2 anh em.
- Mang kim chỉ ra sân vận động vá áo cho anh.
- Võ trang con vệ sĩ cho Thành ngủ.
- Giúp em học.
- Chiều nào cũng đi đón em, dắt tay nhau trò chuyện.
Nhường cho anh con vệ sĩ
Nhường hết đồ chơi cho em.
* Tình cảm của 2 anh em:
- Thuỷ: vá áo cho anh, để con búp bê Vệ Sĩ gác cho anh khi ngủ.
- Thành: chiều nào cũng đi đón em, nhường đồ chơi cho em.
=> Tình cảm yêu thương gắn bó và luôn quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ lẫn nhau.
* Cuộc chia tay của 2 anh em

Tìm và gạch chân dưới những từ ngữ miêu tả tâm trạng của Thủy và Thành khi phải chia tay nhau.
- Tâm trạng
* Cuộc chia tay của 2 anh em
- Tâm trạng
- Khóc nức nở, tức tưởi
- Cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc.
- Nước mắt tuôn như suối.
- Run bần bật.
- Cặp mắt kinh hoàng, tuyệt vọng, buồn thăm thẳm
- Hai bờ mi song mọng vì khóc nhiều.
- Như người mất hồn, loạng choạng, buồn bã, sụt sịt

Em có nhận xét gì về biện pháp nghệ thuật mà tác giả sử dụng? Cảm nhận của em về Thành và Thuỷ.
- Nghệ thuật: Sử dụng 1 loạt các động từ, tính từ, từ láy, phép so sánh.
 Tâm trạng buồn bã, đau đớn, khổ sở và bất lực.
- Thuỷ: run bần bật, kinh hoàng, tuyệt vọng, buồn thăm thẳm, mi sưng mọng vì khóc nhiều.
- Thành: cắn chặt môi, nước mắt tuôn ra như suối.
- Quá trình chia đồ chơi:
- Quá trình chia đồ chơi:
 Miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế phù hợp với tính cách và lứa tuổi.
 Tình cảm anh em bền chặt không gì có thể chia rẽ. Thuỷ là một người em gái giàu lòng vị tha.
- Thành: lấy 2 con búp bê đặt sang 2 phía.
- Thuỷ tru tréo lên giận dữ...
=> Không muốn chia rẽ búp bê, không muốn chia rẽ anh em.
2. Cuộc chia tay với cô giáo và các bạn

Hoàn thiện phiếu bài tập sau trong 3 phút. Sau đó, trình bày trong 2 phút
* Các bạn:
- Kinh ngạc, sững sờ, khóc thút thít.
-> Yêu thương, cảm thông
* Cô giáo:
- Sửng sốt, ôm chặt
- Tặng sổ, bút
- Tái mặt, nước mắt giàn giụa
-> Bàng hoàng, đau đớn, xót thương
=> Tình cảm thầy trò, bè bạn gắn bó sâu sắc.
Chi tiết nào trong cuộc chia tay với lớp học và cô giáo khiến em xúc động nhất? Vì sao?
- Chi tiết Thuỷ báo sẽ không đi học nữa do nhà bà ngoại xa trường quá
 Một em bé đến độ tuổi học hành lại không được đi học.
 Gợi sự cảm thông, xót thương cho hoàn cảnh bất hạnh của Thủy
QUYỀN CỦA TRẺ EM
Điều 12. Quyền sống
Điều 13. Quyền được khai sinh và có quốc tịch
Điều 14. Quyền được chăm sóc sức khỏe
Điều 15. Quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng
Điều 16. Quyền được giáo dục, học tập và phát triển năng khiếu
Điều 17. Quyền vui chơi, giải trí
Điều 18. Quyền giữ gìn, phát huy bản sắc
Điều 19. Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo
Điều 20. Quyền về tài sản
Điều 21. Quyền bí mật đời sống riêng tư
Điều 22. Quyền được sống chung với cha, mẹ
Điều 23. Quyền được đoàn tụ, liên hệ và tiếp xúc với cha, mẹ
Điều 24. Quyền được chăm sóc thay thế và nhận làm con nuôi
Điều 25. Quyền được bảo vệ để không bị xâm hại tình dục
Điều 26. Quyền được bảo vệ để không bị bóc lột sức lao động
Điều 27. Quyền được bảo vệ để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc
Điều 28. Quyền được bảo vệ để không bị mua bán
Điều 29. Quyền được bảo vệ khỏi chất ma túy
Điều 30. Quyền được bảo vệ trong tố tụng và xử lý vi phạm hành chính
Điều 31. Quyền được bảo vệ khi gặp thiên tai, thảm họa, ô nhiễm môi trường, xung đột vũ trang
Điều 32. Quyền được bảo đảm an sinh xã hội
Điều 33. Quyền được tiếp cận thông tin và tham gia hoạt động xã hội
Điều 34. Quyền được bày tỏ ý kiến và hội họp
Khi dắt Thuỷ ra cổng trường tâm trạng của Thành như thế nào? Tại sao?
- Thành: Kinh ngạc, thấy mọi người vẫn bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật.
Lí do:
+ Khi mọi vật  vẫn bình thường >< Hai anh em phải chịu đựng nỗi mất mát.
+ Khi mọi người bình thường >< Tâm hồn 2 anh em nổi giông bão, đất trời sụp đổ
 Đối lập giữa nội tâm và ngoại cảnh
=> Làm tăng thêm nỗi đau xót, tâm trạng thất vọng, bơ vơ, lạc lõng của Thành.
3. Cuộc chia tay của 2 anh em
Hành động cuối cùng của Thuỷ trong cuộc chia tay là gì? Em nhận thấy Thuỷ là một cô bé như thế nào ? Có phẩm chất nào đáng quý?
* Thuỷ:
- Như mất hồn, mặt tái xanh.
- Ôm ghì con búp bê.
- Khóc nức lên, nắm tay anh dặn dò.
- Đặt con Em Nhỏ quàng vào con Vệ Sĩ.
-> Tâm trạng đau đớn, tình thương anh sâu sắc.
* Thành: Khóc nấc lên... Mếu máo trả lời và đứng như chôn chân xuống đất nhìn theo cá bóng bé nhỏ liêu xiêu của em...
=> Cuộc chia tay đau đớn, xót xa, cảm động.
Nêu ý nghĩa ẩn dụ trong nhan đề văn bản.
III. Tổng kết
Búp bê: đồ chơi của tuổi thơ  Sự ngộ nghĩnh, vô tư.
Giàu sức gợi, để lại ấn tượng trong lòng bạn đọc, buộc người đọc phải theo dõi câu chuyện.
Cuộc chia tay của những con búp bê  Gợi tình huống đau lòng: Cuộc chia tay của 2 anh em Thành – Thủy .
 Khẳng định đây là cuộc chia tay không đáng có.
 Hồi chuông cảnh tỉnh người lớn: Hãy biết sống có trách nhiệm hơn và hãy dành tất cả những gì tốt đẹp nhất cho trẻ em.
Nhan đề
IV.Luyện tập
Nghệ thuật
- Xây dựng tình huống tâm lí.
- Lựa chọn ngôi thứ nhất.
- Khắc hoạ hình tượng nhân vật trẻ nhỏ.
- Lời kể tự nhiên theo trình tự sự việc
Nội dung
Tổ ấm gia đình là vô cùng quí giá, mọi người cùng có trách nhiệm xây dựng, giữ gìn.
Kể những câu ca
dao, tục ngữ nói về tình cảm anh, chị em trong gia đình mà em biết.
Chị ngã, em nâng.
2. Anh em trên kính dưới nhường
Là nhà có phúc mọi đường yên vui.
3. Anh em như thể tay chân
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.
4. Em thuận anh hoà là nhà có phúc.
………….
AI NHANH HƠN?
GV đưa ra các câu hỏi trắc nghiệm
HS nào giơ tay trước và trả lời đúng sẽ được cộng điểm
Trả lời sai nhường quyền cho bạn khác
Thành
Thủy
Những con búp bê
Hai anh em
Nhân vật chính trọng truyện ngắn “ Cuộc chia tay của những con búp bê” là ai ?
Ngôi thứ nhất
Ngôi thứ hai
Ngôi thứ ba
Ngôi thứ tư
Truyện được kể bằng ngôi thứ mấy?
A
Tự sự
B
Miêu tả
C
Nghị luận
D
Biểu cảm
Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
Câu nào dưới đây nói về hoàn cảnh gia đình của hai nhân vật chính trong truyện?
Bố mẹ của 2 bạn sống không hòa thuận và phải chia tay nhau, mỗi bạn phải theo một người.
Gia đình hai bạn nhỏ rất giàu nhưng bố mẹ không có thời gian quan tâm đến hai bạn.
Gia đình của hai bạn nhỏ rất nghèo nhưng mọi người trong gia đình luôn yêu thương, chăm sóc cho nhau.
Hai bạn nhỏ mồ côi cha mẹ từ rất sớm, phải sống chung với bà ngoại trong một làng quê nghèo.
A
B
D
C
Tại sao lại có cuộc chia tay giữa hai anh em?
Vì cha mẹ chúng đi công tác xa
Vì cha mẹ chúng chia tay
Vì 2 anh em không yêu thương nhau
Vì 2 anh em được nghỉ học
A
Cuộc chia tay của người cha và người mẹ.
B
Cuộc chia tay của hai con búp bê.
C
Cuộc chia tay của Thủy với bạn bè và cô giáo.
D
Cuộc chia tay của hai anh em.
Trong những sự việc sau, sự việc nào không được kể lại trong văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê?
Cả 3 ý trên
Hai anh em nhường đồ chơi cho nhau
Chiều nào Thành cũng
đón em, 2 anh em vừa đi vừa trò chuyện
Thủy vá áo cho anh
Chi tiết nào thể hiện tình cảm yêu thương, gắn bó tha thiết giữa hai anh em Thành và Thủy?
Vì Thủy muốn lấy cả 2 con.
Vì Thủy thấy Thành chia không đều.
Vì Thủy muốn nhường cả 2 con cho Thành.
Vì Thủy không muốn hai con búp bê phải xa nhau.
Trong văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”, vì sao Thủy lại giận dữ khi Thành chia búp bê?
A
B
D
C
Trong văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”, vì sao cô Tâm "tái mặt, nước mắt giàn dụa"?
Vì bố mẹ Thủy bỏ nhau, Thủy phải xa lớp học.
Vì Thủy đến chào lớp và chia tay với cô.
Vì Thủy không nhận quà của cô và nói rằng em sẽ phải thôi học.
Vì các bạn Thủy khóc mỗi lúc một to khi chia tay Thủy.
Xa người anh thân thiết
Xa ngôi nhà tuổi thơ
Không được tiếp tục đi học
Tất cả các ý trên
Nỗi bất hạnh của Thủy trong câu chuyện là gì ?
A
B
D
C
Kết thúc truyện “Cuộc chia tay của những con búp bê”, cuộc chia tay nào đã không xảy ra?
Cuộc chia tay giữa người cha và người mẹ.
Cuộc chia tay giữa bé Thủy với cô giáo và bạn bè.
Cuộc chia tay giữa hai anh em.
Cuộc chia tay giữa hai con búp bê Em Nhỏ và Vệ Sĩ.
Phê phán những bậc cha mẹ thiếu trách nhiệm
với con cái
Khẳng định tình cảm gia đình là vô cùng quý giá và quan trọng, các bậc cha mẹ phải trân
trọng và giữ gìn hạnh phúc gia đình
Ca ngợi tình cảm trong sáng của 2 anh em
Thể hiện niềm cảm thông sâu sắc với những đứa trẻ không may rơi vào cảnh gia đình
chia li
Đáp
án
Qua văn bản, tác giả muốn gửi thông điệp gì đến mọi người?
Vận dụng
Hãy viết thư cho Thành hoặc Thủy để động viên các bạn ấy.
Qua văn bản cuộc chia tay của những con búp bê, tác giả muốn gửi gắm thông điệp gì? Hãy truyền tải thông điệp đó bằng cách tổ chức một cuộc tọa đàm về chủ đề “Tổ ấm gia đình” với nhân vật khách mời như: học sinh, phụ huynh (cả bố và mẹ) và một nhà hoạt động xã hội.
Bài tập vận dụng
Sưu tầm các văn bản (thơ ca, truyện) viết về tình cảm gia đình, quyền trẻ em
Soạn bài 3 tiết 9 + 10: Những câu hát về tình cảm gia đình.
Bài tập về nhà
Viết 1 cái kết khác cho câu chuyện