GV: LÊ VĂN BÌNH
- Huy Cận-
Chủ đề 12:
Hình ảnh con người lao động mới trong thơ
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
9
1
2
3
4
5
6
7
8
TRÒ CHƠI ĐOÁN ẢNH
NHÀ THƠ NÀO TRONG 9 MẢNH GHÉP DƯỚI ĐÂY ?
I. Đọc-Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Huy Cận (1919 – 2005), tên thật là Cù Huy Cận.
Quê ở làng Ân Phú, huyện Vụ Quang, tỉnh Hà Tĩnh.
Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà nho. Là nhà thơ lớn của phong trào thơ Mới.
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ( Huy Cận)
Tác phẩm chính:
- Lửa thiêng (1940)
- Trời mỗi ngày lại sáng (1958)
- Đất nở hoa (1960)…
I. Đọc-Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ( Huy Cận)
Dựa vào chú thích SGK, hãy nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ ?
Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác ngày 4/10/1958 ở Quảng Ninh, in trong tập "Trời mỗi ngày lại sáng“.
Giữa năm 1958, chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh đã thổi cho hồn thơ Huy Cận một cảm hứng viết về thiên nhiên đất nước, về lao động và niềm vui trước cuộc sống mới. Bài thơ được ra đời trong hoàn cảnh đó.
Tập thơ trời mỗi ngày lại sáng của Huy Cận, xuất bản 1958.Gồm 3 phần: “Tập thơ vùng mỏ” nói về những người công nhân đã đấu tranh và ngã xuống trước mũi súng của chủ Pháp; về những sự “đổi thịt thay da” của vùng mỏ khi công nhân giành được quyền làm chủ của mình.Trong “Trời mỗi ngày lại sáng” có cảm xúc vũ trụ, có kỉ niệm và tâm tình về những năm kháng chiến; có cảm nhận của nhà thơ trước cuộc sống mới ở Miền Bắc, cuộc đấu tranh của nhân dân Miền Nam trong những ngày đất nước còn bị chia cắt. “Biển rộng sông dài” ghi lại cảm xúc của tác giả trên đất bạn Liên Xô và Trung Quốc.
Tư liệu:
Năm 1954 chiến dịch ĐBP vừa kết thúc, đất nước bị chia làm 2 miền. Miền Nam tiếp tục chống đế quốc Mĩ. Miền Bắc được giải phóng tiến lên xây dựng CNXH.
Bài thơ được viết năm 1958 khi đất nước đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp, Miền Bắc được giải phóng và đi vào xây dựng cuộc sống mới. Không khí hào hứng, phấn chấn tin tưởng bao trùm trong đời sống xã hội và khắp nơi dấy lên phong trào phát triển sản xuất, xây dựng đất nước mới.
Chuyến đi thực tế của mình ở vùng mỏ Quảng Ninh vào nưả cuối năm 1958, đã giúp cho nhà thơ thấy rõ và sống trong không khí lao động ấy của nhân dân ta, góp phần quan trọng mở ra chặng đường mới trong thơ Huy Cận
? Bằng kiến thức lịch sử em hãy cho biết tinh hình đất nước ta sau năm 1954 có đặc điểm gì nổi bật?
 
 
 
 
 
 
Mặt trời xuống biển như hòn lửa(1).
Sóng đã cài then, đêm sập cửa(2).
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
 
Hát rằng: cá bạc(3)biển đông lặng,
Cá thu(4) biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
 
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
 

Cá nhụ cá chim cùng cá đé(5),
Cá song(6) lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.

Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Hòn Gai, 4- 10-1958
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ( Huy Cận)
Ra khơi
Trở về
Đánh bắt cá
Bình minh
Đêm trăng
Hoàng hôn
Thiên nhiên
Con người
theo trình tự thời gian
theo chuyến hành trình chuyên biển
? Mạch cảm xúc của bài thơ?
I. Đọc-Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
b. Thể thơ:
c. Bố cục:
Bảy chữ
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ( Huy Cận)
Cảnh đoàn thuyền đánh cá
Cảnh đoàn thuyền trở về
Cảnh đoàn thuyền ra khơi
Ba phần
- Hai khổ đầu:
- Bốn khổ thơ tiếp:
- Khổ thơ cuối:
CẢNH ĐOÀN THUYỀN RA KHƠI
Em hãy quan sát hình ảnh sau, cho biết hình ảnh miêu tả khung cảnh gì?
1. Cảnh đoàn thuyền ra khơi: (Khổ 1,2)
II. Tìm hiểu văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ( Huy Cận)
Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
 
Hát rằng: cá bạc biển đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi! 
Hãy đọc lại hai khổ thơ đầu ?
-Hình ảnh so sánh: Mặt trời-như hòn lửa
 hình ảnh đẹp lạ
-Nhân hóa, hoán dụ: Sóng cài then, Đêm sập cửa
* Thiên nhiên:
?Mở đầu bài thơ tác giả tả cảnh gì? Tác giả đã s/d biện pháp NT gì để miêu tả? Tác dụng?
Bức tranh hoàng hôn trên biển rộng lớn, yên tĩnh.
?Em có cảm nhận gì về từ “lại”? Nó có hàm ý gì?
* Con người:
- Phụ từ :“Lại”: Hoạt động thường xuyên, hàng ngày.
?Em hiểu hình ảnh “Câu hát căng buồm” như thế nào? Tác giả s/d biện pháp NT gì? Tác dụng?
H/a’ ẩn dụ: câu hát căng buồm
> Thơ mộng, lãng mạn, khoẻ khoắn.
Câu hát chứa chan niềm vui của người dân lao động được làm chủ thiên nhiên, đất nước.
‘‘Hát rằng: Cá bạc biển Đông lặng
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng
“Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi”.
“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
 Cá thu biển Đông như đoàn thoi”
 
Liệt kê: cá bạc, cá thu
-> biển có rất nhiều tôm cá đang chờ con người khai thác.
So sánh: “Như đoàn thoi”
->Hình ảnh đàn cá nhiều vô kể
-> Sự giàu có và trù phú của biển khơi.
? Nội dung câu hát thể hiện điều gì? Tác giả s/d biện pháp NT gì?
“Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
 Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”
? Biện pháp nghệ thuật sử dụng trong hai câu thơ ?
“Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
 Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”
-Hình ảnh ẩn dụ, nói quá: “ Muôn luồng sáng”
-> Vẽ đẹp lung linh, kỳ ảo của biển đêm.
-> Tiếng hát của họ đã thể hiện tâm hồn chan chứa niềm vui, phấn khởi, hăng say lao động.
Dầu loang ở vùng biển Việt Nam
Rừng ngập mặn bị phá
Cá chết do ô nhiễm môi trường biển
Ô nhiễm môi trường du lịch
* Biển ta giàu và đẹp như thế nhưng hiện nay môi trường biển ở nước ta như thế nào? Theo các em ta phải làm gì để bảo vệ môi trường biển cũng như các nguồn lợi thủy hải sản từ biển?
Trong những năm gần đây một số vùng biển nước ta xảy ra tình trạng ô nhiễm và suy thoái môi trường biển rất nhiều do những nguyên nhân như hiện tượng biển tiến , biển lùi, bão biển, nước dâng, sự ô nhiễm không khí ,tràn dầu tự nhiên….Đặc biệt là do con người vứt, xả rác trên bãi biển, cùng các chất thải khác từ tàu thuyền ,(1.5 triệu tấn động vật chết mỗi năm vì ăn phải rác,2.4 triệu tấn dầu loang mỗi năm trên biển) gây thiệt hại cho một số vùng kinh tếhrt/, ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân như: sản lượng cá đánh bắt gần bờ giảm, nhiều loài thuỷ hải sản nuôi trồng chết hàng loạt, ảnh hưởng xấu đến du lịch Biển là tài nguyên vô cùng quí giá đối với con người.
Biển cho ta cá tôm ,cho ta khóang sản và là nguồn kinh tế du lịch vô tận. Vì thế chúng ta phải biết yêu biển bảo vệ biển như bảo vệ chính mình bảo vệ với ý thức cao và bằng hành động cụ thể. Mỗi người dân phải nâng cao ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường, không được xả rác bừa bãi…

Câu hỏi luyện tập: Nội dung của hai khổ thơ đầu bài thơ Đoàn
thuyền đánh cá là:















Miêu tả cảnh kéo lưới trên biển
Miêu tả cảnh hoàng hôn trên biển
Miêu tả cảnh ra khơi
Miêu tả sự phong phú của các loài cá biển
Kiểm
tra
1. Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trang của con người: (Khổ 1,2)
2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển: (Khổ 3, 4, 5, 6)
I. Đọc-Tìm hiểu chung
II. Đọc-Tìm hiểu chi tiết
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ( Huy Cận)
 
 
 
 
 
 
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng. 

Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.

Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
CẢNH ĐOÀN THUYỀN TRÊN BIỂN
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
- Thuyền đặt trong mối quan hệ: với gió, buồm trăng, mây cao, biển bằng – sánh ngang vũ trụ
- Nghệ thuật:phóng đại, nhân hóa,ẩn dụ,liên tưởng
=> Con thuyền trở nên kì vĩ, khổng lồ.
a.Hình ảnh con thuyền đánh cá:
Cảm nhận về hình ảnh con thuyền đánh cá ?
Nghệ thuật nổi bật đoạn thơ? Tác dụng ?
Cá nhụ, cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long
- Liệt kê, nhân hóa,ẩn dụ, liên tưởng vẻ đẹp của các loài cá
-> Biển giàu, trù phú.
- Nghệ thuật phối sắc đặc biệt
- > Biển đẹp
=> Ca ngợi biển trù phú, giàu có thanh bình, đẹp lung linh.
b.Hình ảnh biển cá
Hình ảnh biển cả được miêu tả như thế nào? Nghệ thuật? Tác dụng ?
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
- Nhân hóa: “ hát – gọi cá”
-> Công việc lao động ngập
tràn niềm vui, lạc quan.
- So sánh “ biển như lòng
mẹ
 Biển hiền hòa,bao
dung,nuôi sống con người.
c.Hình ảnh ngư dân đánh cá trên biển
Chi tiết miêu tả hình ảnh ngư dân đánh cá? Nghệt thuật? Tác dụng ?
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vẫy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng
- Kéo xoăn tay: tả thực, từ
ngữ gợi hình
 vẻ đẹp mạnh mẽ, rắn rỏi, khỏe khắn của người dân chài.
Ẩn dụ “ nắng hồng
-> hân hoan, phấn khởi với chuyến ra khơi tốt đẹp.
Từ ngữ chỉ hành động đánh cá ?Nghệ thuật ? Tác dụng ?
1. Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trang của con người: (Khổ 1,2)
2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển: (Khổ 3, 4, 5, 6)
“Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”
3. Cảnh đoàn thuyền trở về: (Khổ cuối)
I. Đọc-Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu :
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ( Huy Cận)
Câu hát căng buồm với gió khơi
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôn dặm khơi.
-Khổ thơ cuối hô ứng với khổ thơ đầu tạo hai cảnh đối xứng.
- S/d nhân hoá, hoán dụ và cách nói khoa trương.
Biểu hiện nhịp tuần hoàn của vũ trụ.
Tiếng hát xuất hiện suốt bài thơ : khúc ca lao động đầy hứng thú, niềm vui thắng lợi.
=>Cảnh tượng thiên nhiên kỳ vĩ, con ngưười phấn khởi chạy đua cùng thời gian.
- Đoàn thuyền trở về trong khung cảnh một ngày mới bắt đầu, con ngưười chạy đua với thời gian và đã thu đưược thành quả to lớn.
Vẫn như câu hát ở phần mở bài nhưng ý thơ có gì khác?
H/a’ ẩn dụ: “câu hát
căng buồm” được lặp lại.
? Tác giả sd biện pháp NT gì để miêu tả? Tác dụng?
Em cảm nhận gì về cảnh trở về ?
Cảnh trở về được miêu tả bằng những chi tiết nào?
I. Tìm hiểu chung.
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Nghệ thuật:
- Sử dụng bút pháp lãng mạn.
- Các biện pháp nghệ thuật đối lập, so sánh, nhân hóa, phóng đại.
- Ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh, nhạc điệu, gợi liên tưởng. 
III. Tổng kết:
2.Ý nghĩa:
Bài thơ thể hiện nguồn cảm hứng lãng mạn ngợi ca biển cả lớn lao, giàu đẹp, ngợi ca nhiệt tình lao động vì sự giàu đẹp của đất nước của con người lao động mới.
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ( Huy Cận)
CHUYỂN GIAO NHIỆM VỤ

Học thuộc thơ và học nội dung bài học
Tập vẽ nhiều lần sơ đồ tư duy để nắm chắc nội dung bài học
Bài tập: Thầy gửi file riêng
- Soạn: Chủ đề 13: Yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự
+Nghị luận trong văn bản tự sự
+Luyện tập viết đoạn văn tự sự có yếu tố nghị luận.