Tiết 1
ôn tập kiến thức ngữ văn

A. Mục tiêu cần đạt
- Giúp HS ôn luyện các phép tu từ trong Tiếng Việt.
- Vận dụng các phép tu từ trong bài văn thuyết minh
B. Lên lớp
I. Lí thuyết:
1. Phép so sánh
2. Phép nhân hoá.
3. Phép ẩn dụ.
4. Phép hoán dụ.
5. Phép chơi chữ.
6. Phép nói giảm nói tránh.
7. Phép nói quá.
8. Phép tương phản.
9. Phép điệp ngữ
10. Câu hỏi tu từ.
II. Luyện tập:
Bài tập 1: Xác định và nêu tác dụng của các phép tu từ trong các trường hợp sau:
a. Trăng như cái liềm vàng giữa đồng sao

b. Năm qua thắng lợi vẻ vang
Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to

c. "Chao ôi ! Mong nhớ ! ôi mong nhớ:
Một cánh chim thu lạc cuối ngàn "
(Xuân - CLV)

d. Hỡi cô tát nước bên đàng
Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi.
( Ca dao)

e. Trên quê hương quan họ
Một làn nắng cũng mang điệu dân ca.
( Phó Đức Phương)

g. Buồn trông con nhện chăng tơ
Nhện ơi! Nhện hỡi, nhện chờ mối ai?
Buồn trông chênh chếch sao mai
Sao ơi! Sao hỡi nhớ ai sao mờ?
( Ca dao)
h. Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
( “ Bài ca vỡ đất” Hoàng Trung Thông)
GV chia nhóm cho HS làm và trình bày.

Bài tập 2: Viết đoạn văn trình bày tác dụng của phép tu từ được sử dụng trong khổ thơ sau:
Ôi, có chi anh được về với Huế
Không đợi trưa nay, phượng nở với cờ
Về với phá Tam Giang, như con Chích, con Chuồn dưới bể
Về với rừng lá bến tuần lợp nón bài thơ
(Bài ca quê hương - TốHữu)
*GVHD:
Đọc kĩ khổ thơ và tìm hiểu hoàn cảnh ra đời của bài thơ.
Xác định phép tu từ trong khổ thơ và tìm hiểu tác dụng của nó.
Viết thành đoạn văn diễn dịch.
*HS viết bài và trình bày trong lớp.
*GV nhận xét và đánh giá.
Bài tập 3: Viết đoạn văn thuyết minh về cây phượng trên sân trường em trong đó có sử dụng một số phép tu từ trên.
GVHD:
*Xác định đối tượng thuyết minh:
Đối tượng thuyết minh: Thuyết minh về loài cây ( cây phượng).
Phạm vi: Trên sân trường em.
* Tìm hình ảnh và phép tu từ phù hợp:
Gọi tên cây: bác phượng( nhân hoá)
Miêu tả các bộ phận của cây:
+ Thân phượng bạc phếch vì nắng gió -> như khoác chiếc áo nâu đã bạc màu.
+ Lá phượng: nhỏ xíu như chiếc móng tay em bé; cành phượng như bàn tay vẫy vẫy dưới ánh mặt trời thật duyên dáng
+ Hoa phượng: Đỏ như chùm hoa lửa , như những chiếc đèn lồng thắp sáng cả một góc sân trường.
Yêu cầu: HS viết thành đoạn văn và trình bày.
GV chữa và đánh giá.

Bài tập 4: Viết đoạn văn phân tích tác