1
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP QUY NHƠN
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
MÔN NGỮ VĂN 9
CHỦ ĐỀ 15 :
Tình yêu nước của người nông dân trong kháng chiến chống Pháp
GV: LÊ VĂN BÌNH
NĂM HỌC: 2021 - 2022
LÀNG (Kim Lân)
Tản cư
Tản cư
Tiết: 46-47-48

LÀNG
(Trích) - Kim Lân -
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả.
- Tên khai sinh là Nguyễn Văn Tài sinh 1920 mất 20-7-2007.
- Sở trường về truyện ngắn.
- Quờ ? B?c Ninh.
- Am hi?u sõu s?c v? nụng thụn v� c?nh ng? c?a ngu?i nụng dõn.
Ai dó t?ng xem L�ng Vu D?i ng�y ?y s? hỡnh dung du?c nh� van Kim Lõn d?m ch?t nụng dõn qua nhõn v?t Lóo H?c
2. Tác phẩm.
Sáng tác năm 1948, thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp.
I. Tìm hiểu chung:
1.Tác giả.
*Tóm tắt văn bản:
Ông Hai cùng vợ con rời làng chợ Dầu tản cư ở vùng tự do. Nghe tin đồn làng mình theo Tây, ông vô cùng buồn tủi, xấu hổ, thậm chí còn căm thù những người làng đi theo Việt gian bán nước. Ông tự đấu tranh gay gắt với bản thân và vẫn một lòng tin vào cụ Hồ. Cuối cùng ông Hai cũng biết là tin đồn thất thiệt. Lúc đó ông mới phấn khởi, tự tin trở lại, giải tỏa được trạng thái căng thẳng hoài nghi lúc trước.
* Bố cục:
a/ Từ đầu…vui quá: Cuộc sống của ông Hai ở nơi sơ tán.
b/ Ông lão…cũng vơi đi được đôi phần: Tâm trạng của ông Hai khi nghe làng theo giặc.
c/ Còn lại: Tự hào về làng không theo giặc.
2. Tác phẩm.
I. Tìm hiểu chung:
1.Tác giả.
1/Tình huống truyện:
II. Tìm hiểu văn bản:
Ông Hai nghe tin làng theo Tây.
 Tình huống đặc sắc.Tạo điều kiện để thể hiện tâm trạng phẩm chất nhân vật chân thực.
Tác giả đặt nhân vật ông Hai vào một tình huống gay cấn để làm bộc lộ sâu sắc tình yêu làng, yêu nước của ông.
I. Tìm hiểu chung:

1/Tình huống truyện:
II. Tìm hiểu văn bản:
2. Diễn biến tâm trạng của ông Hai:
a. Những ngày mới lên tản cư:
- Nhớ làng da diết – muốn về làng, muốn tham gia kháng chiến. 
- Mong nắng cho Tây chết.
=> Yêu thương, gắn bó với làng quê, tự hào và có trách nhiệm với cuộc kháng chiến của làng.
- Ở phòng thông tin, ông nghe được nhiều tin hay -> những tin chiến thắng của quân ta -> Ruột gan ông cứ múa cả lên -> Quan tâm tha thiết, nồng nhiệt đến cuộc kháng chiến.
=> Ông Hai là người nông dân có tính tình vui vẻ, chất phác, có tấm lòng gắn bó với làng quê và cuộc kháng chiến.
I. Tìm hiểu chung:

1/Tình huống truyện:
II. Tìm hiểu văn bản:
2. Diễn biến tâm trạng của ông Hai:
a. Những ngày mới lên tản cư:
b. Khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc:
Tìm chi tiết thể hiện tâm trạng ông Hai khi nghe làng theo giặc?
Cổ họng ông nghẹn ắng lại, da mặt tê rân rân.
Lặng đi tưởng như đến không thở được.
Rặn è è, nuốt một cái gì vướng ở cổ.
Giọng lạc hẳn đi.
Khi nghe tin làng Chợ Dầu theo Tây.
Bàng hoàng,
sững sờ, choáng váng.
Từ đỉnh cao của niềm vui,niềm tin ông Hai rơi xuống vực thẳm của sự đau đớn, tủi hổ vì cái tin ấy quá bất ngờ. Khi trấn tĩnh lại được phần nào,ông còn cố chưa tin cái tin ấy.
Nhưng rồi những người tản cư đã kể rảnh rọt quá, lại khẳng định họ “vừa ở dưới ấy lên” làm ông không thể không tin. Niềm tự hào về làng thế là sụp đổ,tan tành trước cái tin sét đánh ấy.
Cái mà ông yêu quí nhất nay cũng đã quay lưng lại với ông. Không chỉ xấu hổ trước bà con mà ông cũng tự thấy ông mất đi hạnh phúc của riêng ông,cuộc đời ông cũng như chết mất một lần nữa.
Tác giả đã miêu tả dáng vẻ, cử chỉ, điệu bộ của ông Hai như thế nào khi ông nghe tin làng theo giặc?
Cử chỉ
Cười nhạt, nói to…
Tìm cách lảng chuyện
Cúi gằm mặt xuống mà đi.
Xấu hổ, chạy trốn
Về đến nhà
Nước mắt giàn ra, nghĩ đến sự hắt hủi…
Nằm vật ra giường
“chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì …”
Dày vò, đau đớn, nhục nhã.
Khi trò chuyện với vợ.
Bực bội, gắt gỏng vô cớ, trằn trọc…
Đau khổ cố kìm nén.
15
Từ lúc ấy trong tâm trí ông Hai chỉ còn có cái tin dữ ấy xâm chiếm,nó thành một nỗi ám ảnh day dứt.
Về đến nhà ông nằm vật ra giường rồi tủi thân nhìn lũ con “nước mắt ông lão cứ giàn ra”.
Nghe tiếng chửi bọn Việt gian, ông“cúi gằm mặt mà đi”.
Bao nhiêu điều tự hào về quê hương như sụp đổ  trong tâm hồn người nông dân rất mực yêu quê hương ấy.
Ông cảm thấy như chính ông mang nỗi nhục của một tên bán nước theo giặc, cả các con ông cũng sẽ mang nỗi nhục ấy
Những
ngày sau
đó.
Không dám ra khỏi nhà.
Tủi hổ, lo sợ, ám ảnh.
Nghe ngóng tình hình bên ngoài.
Nơm nớp lo sợ, chột dạ.
Suốt mấy ngày ông không dám đi đâu. Ông quanh quẩn ở nhà,nghe ngóng tình hình bên ngoài. “Một đám đông túm lại, ông cũng để ý, dăm bảy tiếng cười nói xa xa,ông cũng chột dạ. Lúc nào ông cũng nơm nớp tưởng như người ta đang để ý, người ta đang bàn tán đến “cái chuyện ấy”. Thoáng nghe những tiếng Tây, Việt gian, cam – nhông… là ông lủi ra một góc nhà, nín thít. Thôi lại chuyện ấy rồi!”
Đấu tranh nội tâm gay gắt
Lựa chọn dứt khoát: “Làng... Phải thù”.
Về làng >< ở lại
Tình cảm CM, tình yêu làng, yêu nước hòa quyện trong ông Hai
Về làng
Ở lại nơi tản cư
Quyết định ở lại vì làng theo Tây thì phải thù
Băn khoăn day
dứt lựa chọn 2
con đường:

Phản bội
khángchiến


Phải làm nô
lệ cho Tây


Không ai người
ta chứa

Không ai
buôn bán với
Ai cũng đuổi
như đuổi hủi
Tình yêu nước bao trùm lên tình yêu làng quê.
Ông Hai rơi vào tình trạng bế tắc, tuyệt vọng  khi nghĩ tới tương lai. Ông không biết đi đâu, về làng thi không được, vì về làng lúc này là đồng nghĩa với theo Tây,phản bội kháng chiến. Ở lại thì không xong, vì mụ chủ nhà đã đánh tiếng xua đuổi.Còn đi thi biết đi đâu bởi ai người ta chưa chấp dân làng Chợ Dầu phản bội.
Ông Hai buộc phải có sự lựa chọn.Quê hương và Tổ quốc,bên nào nặng hơn? Đó không phải là điều đơn giản vì với ông, làng Chợ Dầu đã trở thành một phần của cuộc đời, không dễ gì vứt bỏ; còn cách mạng là cứu cánh của gia đình ông, giúp cho gia đình ông thoát khỏi cuộc đời nô lệ. 
Cuối cùng, ông đã quyết định: “Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù”.
Như vậy, tình yêu làng dẫu có thiết tha, mãnh liệt đến đâu cũng không thể mãnh liệt hơn tình yêu đất nước. Đó là biểu hiện vẻ đẹp trong tâm hồn của con người Việt Nam, khi cần họ sẵn sàng gạt bỏ tình cảm riêng tư để hướng tới tình cảm chung của cả cộng đồng.
* Khi trò chuyện với đứa con út.
Ông Hai tâm sự với con
Khẳng định nơi chôn rau cắt rốn của mình: Nhà ta ở làng Chợ Dầu.
Ủng hộ kháng chiến, ủng hộ cụ Hồ Chí Minh
Tình yêu sâu nặng với làng Chợ Dầu, tấm lòng thuỷ chung, son sắt với kháng chiến, với cách mạng.
Tâm trạng ông Hai khi trò chuyện với đứa con út?
Để ông Hai vợi bớt nỗi đau đớn,dằn vặt trong lòng và yên tâm về quyết định của mình, tác giả đã cho nhân vật trò chuyện với đứa con út (thằng cu Húc), giúp ông bày tỏ tình yêu sâu nặng với làng Chợ Dầu (nhà ta ở làng Chợ Dầu),bày tỏ tấm lòng thủy chung son sắt với kháng chiến, với Cụ Hồ (chết thì chết có bao giờ dám đơn sai).
-> Đó là một cuộc trò chuyện đầy xúc động. Nỗi nhớ quê, yêu quê, nỗi đau đớn khi nghe tin quê hương theo giặc cứ chồng chéo đan xen trong lòng ông lão. Nhưng trong ông vẫn cháy lên một niềm tin tưởng sắt đá, tin tưởng vào Cụ Hồ, tin tưởng vào cuộc kháng chiến của dân tộc. Niềm tin ấy đã phần nào giúp ông có thêm nghị lực để vượt qua khó khăn này. Dường như ông Hai đang nói chuyện với chính mình, đang giãi bày với lòng mình và cũng như đang tự nhắc nhở: hãy luôn “Ủng hộ Cụ Hồ Chí Minh”. Tình quê và lòng yêu nước thật sâu nặng và thiêng liêng.
Mặc dù đau khổ tột cùng khi nghe tin làng mình theo giặc nhưng tấm lòng thủy chung, son sắt với cuộc kháng chiến thì vẫn không hề thay đổi ở nhân vật Ông Hai và đó cũng là hình ảnh đại diện phản chiếu của tất cả những người nông dân Việt Nam thời kỳ kháng chiến.
c. Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin được làng cải chính.
Dáng vẻ
Ra ngoài… tối mới về.
Tâm trạng vui mừng, phấn khởi.
Cái mặt buồn thiu -> vui tươi rạng rỡ hẳn lên.
Mồm bỏm bẻm nhai trầu.
Cặp mắt hung hung đỏ hấp háy.
Cử chỉ, hành động, lời nói
Lật đật…múa tay…
Lại nói chuyện làng
Khoe Tây đốt nhà
Sung sướng, hạnh phúc tột độ.
Sự đau khổ của ông Hai trong những ngày qua nhiều bao nhiêu thì niềm phấn khởi và hạnh phúc của ông lúc này càng lớn bấy nhiêu.Ông “bô bô” khoe với mọi người về cái tin làng ông bị “đốt nhẵn”, nhà ông bị “đốt nhẵn”. Nội dung lời “khoe” của ông có vẻ vô lí bởi không ai có thể vui mừng trước cảnh làng, nhà của mình bị giặc tàn phá. Nhưng trong tình huống này thì điều vô lí ấy lại rất dễ hiểu: Sự mất mát về vật chất ấy chẳng thấm vào đâu so với niềm vui tinh thần mà ông đang được đón nhận. Nhà văn Kim Lân đã tỏ ra rất sắc sảo trong việc nắm bắt và miêu tả diễn biến tâm lí của nhân vật.
Diễn biến
tâm trạng tâm trạng
ông Hai
Bàng hoàng, sững sờ.
Sợ hãi, lảng tránh,
nhục nhã, lo sợ,
căm giận .
Tình yêu làng tha thiết , cháy bỏng.
Bế tắc, tuyệt vọng
Đấu tranh nội tâm
gay gắt
Đó là sự giác ngộ CM của người nông dân.
Vui sướng, hạnh phúc.
Tình yêu làng gắn với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến.
=> Diễn biến tâm trạng hợp lí, chân thực, cảm động.
=> Ông Hai yêu làng, yêu nước, có tinh thần kháng chiến.
III.TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Xây dựng theo cốt truyện tâm lí, tình huống truyện căng thẳng để thử thách nhân vật.
Miêu tả tâm lí nhân vật sâu sắc, tinh tế.
Cách trần thuật linh hoạt tự nhiên.
Ngôn ngữ nhân vật sinh động, giàu tính khẩu ngữ. Ngôn ngữ đối thoại, độc thoại…
Phản ánh tình yêu làng quê và lòng yêu nước, tinh thần kháng chiến của của những người nông dân phải rời làng đi tản cư đã được thể hiện chân thực, sâu sắc và cảm động qua nhân vật ông Hai.
2. Nội dung
Qua truyện ngắn Làng , em có nhận xét gì về NT, ND truyện?
IV. LUYỆN TẬP:
? Tại sao nhan đề tác phẩm lại là “Làng” mà không phải là “Làng Chợ Dầu”. Hãy giải thích nhan đề tác phẩm?
- Nhan đề “Làng” có sức khái quát chứ không phải là một làng quê cụ thể.
- Tình yêu làng, yêu nước của người nông dân Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp mà nhân vật ông Hai là một điển hình.
Qua văn bản vừa học, bồi đắp cho em tình cảm gì?
Trong thời đại ngày nay mỗi người chúng ta cần thể hiện tình cảm yêu nước của mình như thế nào, nhất là lứa tuổi học sinh?
27
1
2
3
4
5
6
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
Từ khóa
1.Tạm rời nơi cư trú đến vùng khác…?
2. Sửa lại, nói cho đúng sự thật?
3. Không giữ đúng như lời, thiếu trung thực,
thay lòng đổi dạ?
4. Phong trào dạy chữ quốc ngữ, thanh toán nạn mù chữ
sau cách mạng?

5. Huyện ở phía nam tỉnh Bắc Ninh nay thuộc Hà Nội?

6.Dáng đi cắm cúi, nhanh ,vội?
Làng thuộc huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, có tên chữ là
Phù Lưu…còn đựợc gọi là làng gì? Hãy tìm ô chữ hàng
dọc có tên gọi trên?
CHUYỂN GIAO NHIỆM VỤ
Học bài, tóm tắt được văn bản.
Nắm được diễn biến tâm trạng của ông Hai.
- Nhớ được một số chi tiết nghệ thuật đặc sắc miêu tả tâm trạng nhân vật ông Hai trong truyện.
- Chuẩn bị: Chủ đề 16: Văn tự sự và chương trình địa phương
- Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
- Luyện nói: Tự sự kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm
Xem và trả lới các câu hỏi ở phân tìm hiểu kiến thức.
Tạm biệt các em!