PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP QUY NHƠN
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
MÔN NGỮ VĂN 7
CHỦ ĐỀ 15:
VẺ ĐẸP CỦA QUÊ HƯƠNG,
ĐẤT NƯỚC QUA TUỲ BÚT, BÚT KÝ
GV: LÊ VĂN BÌNH
NĂM HỌC: 2021 - 2022
ND1- MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
ND2- MÙA XUÂN CỦA TÔI
ND3- SÀI GÒN TÔI YÊU (HDĐT)
CHỦ ĐỀ 15:
VẺ ĐẸP CỦA QUÊ HƯƠNG,
ĐẤT NƯỚC QUA TUỲ BÚT, BÚT KÝ
MỘT THỨ QUÀ
CỦA LÚA NON: CỐM
Tiết 50, Văn bản:


- Thạch Lam (1910-1942) tên khai sinh là Nguyễn Tường Vinh sau đổi thành Nguyễn Tường Lân quê Hà Nội.
-Ông là nhà văn nổi tiếng ,là thành viên của nhóm Tự
lực văn đoàn trước cách mạng tháng 8-1945.
-Ông có sở trường về truyện ngắn, tùy bút.
Lối văn của Thạch Lam nhẹ nhàng, tình cảm, sâu lắng.
Thạch lam rất nhạy cảm, tinh tế trong việc khai thác thế giới cảm xúc của con người.
Các tác phẩm chính:Gió lạnh đầu mùa,Hai đứa trẻ,
Hà Nội băm sáu phố phường”…
?Em biết gì về tác giả Thạch Lam và bài tùy bút “Một thứ quà của lúa non :Cốm”?
2. Tác phẩm:
-Văn bản “Một thứ quà của lúa non: Cốm” rút từ tập “Hà Nội băm sáu phố phường”<1943>.
-Văn bản trong SGK đã được lược bớt đoạn cuối.
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
1.Tác giả:
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG.
1.Tác giả:
2.Tác phẩm:
a.Đọc.
b.Giải thích từ khó:
c.Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp với miêu tả, tự sự và bình luận.
d.Thể loại :Tùy bút.
e.Bố cục:
*Tùy bút là một thể văn xuôi gần với bút kí, kí sự ở yếu tố ghi chép, miêu tả những hình ảnh , sự việc mà nhà văn quan sát, chứng kiến.
-Tuỳ bút thiên về biểu cảm, chú trọng tình cảm, cảm xúc, suy nghĩ của tác giả.
- Ngôn ngữ tùy bút thường giàu hình ảnh và chất trữ tình.
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM

Xác định bố cục của văn bản dựa vào những gợi ý sau:
1.Từ hương thơm của lúa non gợi nhớ đến cốm và sự hình thành hạt cốm từ những tinh túy của thiên nhiên và sự khéo léo của con người.
2.Phát hiện và ca ngợi giá trị của cốm –thức dâng đặc biệt thanh khiết của đất trời đã trở thành một sản phẩm chứa đựng giá trị văn hóa gắn liền vơi phong tục sêu tết của dân tộc.
Nội dung
Phần…:Từ…đến…
3.Ý nghĩa sâu sa trong việc hưởng thụ một thứ sản phẩm kết tinh nhiều giá trị .Lời đề nghị của tác giả với những người mua và thưởng thức cốm.
+ Phần 1: Từ đầu – thuyền rồng
+ Phần 2: Tiếp – kín đáo và nhũn nhặn
+ Phần 3: Còn lại
(Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm)
(Cảm nghĩ về giá trị của cốm)
(Bàn về sự thưởng thức cốm)
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM



1.Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm.
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II.TÌM HIỂU :
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM



1.Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm.
*Cảm xúc về cốm được bắt nguồn từ:
Hương thơm của lá sen trong làn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ…
Mùi thơm mát của bông lúa non .
Được cảm nhận bằng nhiều giác quan đặc biệt là khứu giác .
*Nhà văn đã gợi dẫn về sự hình thành của cốm qua các hình ảnh:Gió mùa hạ,sen trên hồ,hạt thóc nếp,bông lúa non,giọt sữa trắng thơm…
Cốm được hình thành từ những gì trong sạch ,tinh khiết nhất của đất trời.
I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II. TÌM HIỂU
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM




1.Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm.
*Cảm xúc về cốm được bắt nguồn từ:hương thơm của lá sen ,mùi thơm mát của bông lúa non.. .
*Nhà văn đã gợi dẫn về cốm qua các hình ảnh:Gió mùa hạ,sen trên hồ,hạt thóc nếp,bông lúa non…
Cốm được hình thành từ những gì trong sạch ,tinh khiết nhất của đất trời.
*Sử dụng nhiều động từ ,tính từ miêu tả cảm giác ,hương vị:lướt qua ,nhuần thấm ,thanh nhã ,tinh khiết ,trắng thơm ,phảng phất,trong sạch…
->Quan sát tinh tế, ngôn ngữ chọn lọc, sử dụng nhiều động từ, tính từ khiến cho đv thấm đượm cảm xúc…
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II.TÌM HIỂU :
?Hãy tìm và phân tích cái hay của những từ tả màu sắc hương vị trong đoạn văn thứ nhất?
1.Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm.
*Cảm xúc về cốm được bắt nguồn từ:hương thơm của lá sen ,mùi thơm mát của bông lúa non.. .
Cốm được hình thành từ những gì trong sạch ,tinh khiết nhất của đất trời.
->Quan sát tinh tế, ngôn ngữ chọn lọc, sử dụng nhiều, động từ, tính từ.
*Sức hấp dẫn của cốm làng Vòng:
-Hương vị:dẻo thơm như hương vị của ngàn hoa cỏ …như mang theo mùi hương tinh khiết của đất trời…
-Nét duyên của gánh cốm được tạo nên bởi hình ảnh con người…

Yêu quí, trân trọng cội nguồn trong sạch ,đẹp đẽ ,giàu sắc thái văn hóa dân tộc của cốm…
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II.TÌM HIỂU :
? Điều gì làm nên sức hấp dẫn của cốm làng Vòng?(hương vị,nét duyên của gánh cốm?)
1.Cảm nhận về nguồn gốc của cốm.
2.Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
*”Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước …An Nam”
Cốm mang gt ẩm thực: Cốm là quà tặng của đồng quê dành cho con người,cốm là đặc sản của dân tộc.
*”Hồng cốm tốt đôi”:một thứ thanh đạm ,một thứ ngọt sắc ,hai thứ nâng đỡ nhau để hạnh phúc được lâu bền.
Hòa hợp ,tương xứng về hương vị màu sắc .
Cốm góp phần làm cho nhân duyên con người thêm tốt đẹp.
Từ giá trị ẩm thực cốm được nâng lên thành giá trị tinh thần ,giá trị văn hóa.
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II.TÌM HIỂU :
1.Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm.
2.Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
3.Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm.
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II.TÌM HIỂU :
1.Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm.
2.Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
3.Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm.
*Ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ.
*Tổng kết:
-Ăn như thế mới cảm nhận hết các thứ hương vị đồng quê kết tinh ở cốm.
-Tác giả cảm thụ về cốm bằng khứu giác ,thị giác ,xúc giác để khơi gợi cảm xúc của người đọc và thể hiện sự tinh tế,sâu sắc của tác giả.
Cốm là lộc trời ,là cái khéo léo của con người là sự cố sức tiềm tàng và sự nhẫn lại của thần lúa.
Cốm là một giá trị tinh thần thiêng liêng đáng được chúng ta trân trọng giữ gìn.
*Mua cốm :Hãy nhẹ nhàng nâng đỡ…
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II.TÌM HIỂU :

NGHỆ THUẬT
NỘI DUNG
Cảm nhận được nét đẹp văn hóa dân tộc trong thứ sản vât giản dị của dân tộc:”Cốm là thức quà….nội cỏ”.
Lời văn:
-Trang trọng,tinh tế giàu cảm xúc giàu chất thơ.
-Từ ngữ chọn lọc ,tinh tế.

Hình ảnh:
-Đẹp ,gợi hình ,gợi cảm,gợi liên tưởng sâu sắc.
Giọng điệu:
-Câu văn có nhịp điệu gần như một đoạn thơ văn xuôi.
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM

Nhận xét gì về lời văn, giọng điệu, hình ảnh ? Nội dung của văn bản ?



1.Cảm nhận về nguồn gốc của cốm.
2.Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
3.Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm.
*Luyện tập:
1.Theo em,trong cuộc sống hiện đại ngày nay với biết bao thứ quà bánh ngon lạ,đẹp mắt ,sang trọng thì Cốm –một thứ quà của lúa non có ý nghĩa như thế nào?
*Vận dụng:
2.Viết một đoạn văn ngắn nói lên cảm nhận sâu sắc của em sau khi học xong văn bản “Một thứ quà của lúa non :Cốm”.
III.LUYỆN TẬP-VẬN DỤNG
*Tổng kết:
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II.TÌM HIỂU :




* Sưu tầm thơ, ca dao nói về cốm.
- Cốm Vòng, gạo tám Mễ Trì 
Tương Bần, húng Láng có gì ngon hơn? 
- Thái Đô làm kẹo mạch nha 
Kẻ Vòng làm cốm để mà tiến vua. 
- Hỡi cô thắt lưng bao xanh 
Có về làm cốm với anh thì về. 
- Cô Thỉ cô Thi…
Cô còn đương thì cô kẹo với ai?
Cậu tú kẹo với cô cai
Vợ chồng thuyền chài kẽo kẹt dưới sông
Mâm cốm kẹo với mâm hồng
Bát thịt mâm đồng kẽo kẹt một nơi
Mâm thịt kẹo với mâm xôi…
1.Cảm nhận về nguồn gốc của cốm.
2.Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
3.Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm.
III.LUYỆN TẬP-VẬN DỤNG
IV.TÌM TÒI -MỞ RỘNG.
TIẾT 50-51: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II.TÌM HIỂU :
?Tìm đọc những câu thơ,câu ca dao,bài hát về cốm?
C
Đây là từ Hán Việt chỉ chung các loài thực vật ?
Ộ
M
O
Ả
H
T
Ố
T
V
E
V
U
Từ láy chỉ lời khuyên của tác giả đối với người mua cốm ?
H
Ò
Á
G
N
Đ
Đây là một dụng cụ của cô hàng cốm làng Vòng ?
N
V
Ô
H
Ọ
C
Á
H
Từ chỉ người không biết thưởng thức thứ quà đặc biệt của lúa non ?
Tính từ miêu tả hương vị của bông lúa non ?
M
Ơ
M
T
T
H
C
N
G
Ọ
C
T
Màu xanh tươi của cốm được so sánh với vật này ?
H
Ạ
N
Ồ
G
H
N
Á
C
Đ
Nơi mà người nông dân làm ra hạt thóc nếp ?
C
Ố
Ò
V
M
N
G
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
CHÚC CÁC EM CHĂM NGOAN HỌC GiỎI!