TIẾT 113,114:
MÙA XUÂN NHO NHỎ
1
2
3
4
5
6
7
8
Từ khóa
Ô CHỮ :MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
NHÀ THƠ THANH HẢI (1930-1980)
Ông tham gia hoạt động văn nghệ từ thời kì kháng chiến chống Pháp, là gương mặt tiêu biểu của thơ ca cách mạng Miền nam.
- Phong cách thơ: nhẹ nhàng, trong sáng, giàu chất suy tư; cảm xúc tha thiết, chân thành, lắng đọng.
Tên khai sinh: Phạm Bá Ngoãn.
Quê: huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế.
2. Tác phẩm :
1962
Tập 1: 1970, tập 2: 1975
1977
1982
MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả :
NHÀ THƠ THANH HẢI (1930-1980)
Thơ Thanh Hải là tiếng nói bình dị, chân thành, đằm thắm, thiết tha của người chiến sĩ trung kiên, một lòng theo cách mạng.
Ông được tặng giải thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu( 1965) và truy tặng giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001
(Thanh Hải)
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao…

Đất nước bốn ngàn năm.
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân - ta xin hát
Câu Nam Ai- Nam Bình,
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.

Tháng 11 - 1980
MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
5 chữ
- Hoàn cảnh sáng tác:
Thể thơ:
Phương thức biểu đạt:
Biểu cảm + miêu tả, tự sự…

11/1980- khi nhà thơ đang nằm trên giường bệnh.
- Nhân vật trữ tình:
Xưng “ tôi”- Tác giả
I. Tìm hiểu chung:
2. Tác phẩm :
MÙA XUÂN NHO NHỎ
- Mạch cảm xúc:

Hình ảnh
xuyên suốt
bài thơ:
Mùa xuân
Mùa xuân của thiên nhiên
Mùa xuân của đất nước
Mùa xuân
của lòng người
Mùa xuân trong khúc hát
ngợi ca quê hương
Khổ 1
Khổ 2, 3
Khổ 4, 5
Khổ cuối
Cấu trúc:
4 phần
Mạch cảm xúc
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Hình ảnh
Màu sắc
Âm thanh
- Dòng sông
- Bông hoa
- Cánh chim,
Bình dị, quen thuộc
Gợi không gian rộng lớn, khoáng đạt
Xanh, tím
Tươi sáng, hài hòa
Tiếng chim hót vang trời
Tươi vui, rộn ràng, náo nhiệt
Bức tranh thiên nhiên vô cùng tươi đẹp , tràn đầy sức sống và đậm phong vị xứ Huế.
Mọc
1. Mùa xuân của thiên nhiên
(NTTT đảo ngữ)
Nhấn mạnh, gợi cảm nhận về sự vận động, sinh sôi, sức sống mãnh liệt của thiên nhiên mùa xuân
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu :
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
- Ơi
, chi
- hứng
Âm sắc ngọt ngào của người con xứ Huế
Đón nhận một cách nâng niu, trân trọng

? Em hiểu thế nào về “ Giọt long lanh” ?
A. Giọt mưa xuân.
B. Giọt âm thanh của tiếng chim.
C. Giọt sương mùa xuân.
D. Ý kiến của riêng em.
- BPTT: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
- Cảm xúc say sưa, ngây ngất
- Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống thiết tha.
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
1. Mùa xuân của thiên nhiên
I. Tìm hiểu :
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.
Bảo vệ tổ quốc.
Lao động dựng xây đất nước.
Người cầm súng
Người ra đồng
2. Mùa xuân của đất nước.
Lộc
giắt đầy
trải dài
Sức sống, sức xuân mạnh mẽ, căng tràn trên mọi miền đất nước.

Phát hiện những nét nghệ thuật đặc sắc của khổ thơ và chỉ ra tác dụng của nó?
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.
- NT Điệp ngữ
- Nhấn mạnh sức sống, sức xuân mạnh mẽ và khí thế khẩn trương của quê hương đất nước.
Từ láy và hình ảnh thơ giàu giá trị biểu cảm.
…
Mùa xuân
Mùa xuân
Lộc
Lộc
Tất cả như
Tất cả như
- Tạo âm hưởng vui tươi, rộn ràng
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
2. Mùa xuân của đất nước.
Bảo vệ tổ quốc.
Lao động dựng xây đất nước.
Người cầm súng
Người ra đồng
2. Mùa xuân của đất nước.
Lộc
giắt đầy
trải dài
Sức sống, sức xuân mạnh mẽ, căng tràn trên mọi miền đất nước.
- NT Điệp ngữ
Từ láy và hình ảnh thơ giàu giá trị biểu cảm.
….
Khí thế khẩn trương, sôi động của quê hương đất nước.
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
2. Mùa xuân của đất nước.

Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Lẽ sống thủy chung tình nghĩa, uống nước nhớ nguồn.
Thái độ của nhà thơ:
Vừa trân trọng tự hào lại vừa trĩu nặng yêu thương bởi những thăng trầm gian khổ mà dân tộc ta đã phải trải qua.
- Bề dày lịch sử dựng nước và giữ nước với biết bao gian khổ thăng trầm
bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
Phát hiện nghệ thuật tu từ nổi bật trong hai câu thơ sau và chỉ ra tác dụng biểu cảm của nó.
“ Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”


(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
2. Mùa xuân của đất nước.
- NTTT So sánh
- Khẳng định sự trường tồn, phát triển bền vững và tương lai tươi sáng của đất nước.
- Thể hiện tình yêu, niềm tự hào và tin tưởng của nhà thơ dành cho đất nươc.


“ Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”

Đất nước
vì sao
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
3. Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ
tôi ( khổ 1) chủ thể trữ tình
- Đổi đại từ xưng hô
ta( khổ 4) vừa chỉ số ít vừa chỉ số nhiều
Đánh dấu sự biến đổi của cảm xúc, bộc lộ quyết tâm hòa nhập của tác giả.
- Điệp từ ‘ ta làm’ lời thơ mạnh mẽ dứt khoát, nhấn mạnh quá trình hóa thân, hòa nhập
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
Cấu tứ lặp lại tạo ra sự đối ứng chặt chẽ: con chim,cành hoa
không ồn ào, cao giọng
Nốt trầm bé nhỏ, nhẹ nhàng
góp sức nhỏ của mình vào bản hòa ca chung
- Từ láy “xao xuyến”+ phép ẩn dụ thể hiện sự khiêm tốn, nhận thấy đóng góp của mình cho đất nước là nhỏ bé thôi nhưng phải rất chân thành. Mỗi người hãy mang đến cho cuộc đời chung một nét riêng –cái phần tinh túy nhất của mình. Dâng hiến, hòa nhập nhưng vẫn phải giữ được bản sắc riêng.
độc đáo, thú vị
Hình ảnh “ mùa xuân nho nhỏ”
sáng tạo riêng của Thanh Hải
Mùa xuân là khái niệm chỉ thời gian lại được tác giả đặt bên cạnh từ láy nho nhỏ khiến mùa xuân trở lên có hình khối, cụ thể, rõ ràng. Mỗi người là một mùa xuân nhỏ thì cả dân tộc sẽ là mùa xuân lớn. Nếu không có những mùa xuân nho nhỏ của mỗi người thì làm sao có mùa xuân lớn của dân tộc?
- Đảo ngữ “ lặng lẽ” Đóng góp âm thầm không cần phô trương, cứ khiêm nhường mà cống hiến
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
3. Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ
tuổi hai mươi- khi còn trẻ
- Hoán dụ
khi tóc bạc- khi đã già yếu thậm chí đang gần kề cái chết
- Điệp ngữ “ dù là” nhịp thơ thêm nhanh, mạnh mẽ khẳng định ước nguyện cống hiến là suốt cả cuộc đời bất chấp thời gian, tuổi tác, bất chấp cả bệnh tật.
4. Lời ngợi ca quê hương đất nước
Mùa xuân : đánh thức xúc cảm khiến nhà thơ say sưa cất lên lời hát
Khúc hát dân ca quê hương quen thuộc , sâu lắng , du dương, lan tỏa
 Qua khúc hát đã bộ lộ niềm tự hào, tin yêu vào cuộc đời vào đất nước với những giá trị truyền thống vững bền của dân tộc.
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
2. Mùa xuân của đất nước.
I. Tìm hiểu :
1. Mùa xuân của thiên nhiên
3. Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ.
III. TỔNG KẾT
(Thanh Hải)
MÙA XUÂN NHO NHỎ
Nghệ thuật
Thể thơ 5 chữ
Có nhiều hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm
Nhạc điệu trong sáng tha thiết gần gũi với dân ca
Các biện pháp so sánh ẩn dụ sáng tạo
2. Nội dung
Bài thơ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với cuộc đời ; thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ đượcc cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời.

Trình bày cảm nhận của em về nội dung và đặc sắc nghệ thuật của bài thơ ?
- Viết đoạn văn nêu cảm nhận về hai câu thơ:
“ Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng”
Dựa vào khổ thơ đầu và bằng trí tưởng tượng của mình em hãy vẽ lại bức tranh mùa xuân xứ Huế.
Đọc và tìm hiểu kĩ phần thơ còn lại.
+ Đất nước ta vừa ra khỏi 2 cuộc chiến tranh biên giới.
+ Nền kinh tế bao cấp còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém.
+ Chiến tranh khiến cho cơ sở vật chất bị phá hủy, nền kinh tế kiệt quệ, đời sống nhân dân vô cùng đói khổ.
Năm 1980
1. Tác giả
(1930 -1980)
+Xứ Huế là 1 dải đất miền trung không chỉ nổi tiếng là nơi tập trung nhiều đền đài lăng tẩm của các vua triều Nguyễn mà còn là vùng đất có thiên nhiên tươi đẹp thơ mộng; con người Huế hiền hòa, tâm hồn mộc mạc và rất đằm thắm.