1
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP QUY NHƠN
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
MÔN NGỮ VĂN 9
CHỦ ĐỀ 16 :
Văn tự sự và
chương trình địa phương
GV: LÊ VĂN BÌNH
NĂM HỌC: 2021 - 2022
CHỦ ĐỀ 16 :
Văn tự sự và
chương trình địa phương
ND1- ĐỐI THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
ND2- LUYỆN NÓI: TỰ SỰ KẾT HỢP NGHỊ LUẬN VÀ MIÊU TẢ NỘI TÂM
ND3- NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
? Các ngôi kể được dùng trong bài văn tự sự là:

? Cách chuyển đổi ngôi kể từ ngôi thứ nhất thành ngôi thứ ba và ngược lại ?
- Cách chuyển đổi ngôi kể từ ngôi thứ nhất thành ngôi thứ ba: Người kể gọi tên các nhân vật bằng chính tên của chúng (vua, thằng bé, hai cha con, sứ giả... Lan, Hoa..)
- Cách chuyển đổi ngôi kể từ ngôi thứ ba thành ngôi thứ nhất : Người kể xưng “tôi” nội dung chuyện phải thêm bớt cho phù hợp với cách kể mới.
A. Ngôi thứ nhất và ngôi thứ hai
B. Ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba.
KHỞI ĐỘNG
Tiết 51
NGƯỜI KỂ CHUYỆN
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Tiết 51-NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
1. Ví dụ : §o¹n trÝch ( SGK/192 )
- Là ngưười đứng ra kể toàn bộ diễn biến câu chuyện được nhắc tới trong tác phẩm.
Ngưười kể chuyện là gì?
I.Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
-Vai trò người kể chuyện :
* Người kể chuyện có vai trò dẫn dắt
người đọc đi vào câu chuyện : giới
thiệu, tả người, tả cảnh vật, đưa ra
các nhận xét, đánh giá về những điều
được kể .
Mối quan hệ giữa người kể chuyện và ngôi kể :
* Kể chuyện ngôi 1- Người kể chuyện xưng tôi - đi sâu vào tâm tưư , tình cảm diễn biến tâm lý phức tạp của nhân vật -> chủ quan.
* Kể chuyện ngôi 3 - Người kể giấu mình nhưng có mặt ở khắp nơi trong văn bản dường như biết hết mọi chuyện -> khách quan hơn.
Tiết 51-NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Tiết 51-NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
- Trời ơi, chỉ còn 5 phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ. Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn. Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô! Cô còn quên chiếc khăn mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng,nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.
- Chào anh. - Đến bậu cửa, bỗng nhà họa sĩ già quay lại chụp lấy tay người thanh niên lắc mạnh. - Chắc chắn rồi tôi sẽ trở lại. Tôi ở với anh ít hôm đưược chứ?
Đến lượt cô gái từ biệt. Cô chìa tay ra cho anh nắm, cẩn trọng, rõ ràng, như người ta cho nhau cái gì chứ không phải cái bắt tay. Cô nhìn thẳng vào mắt anh- những người con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta như vậy. Chào anh. (Theo Nguyễn Thành Long – Lặng Lẽ Sa Pa )
1. Ví dụ :
I.Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
I.Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
1. Ví dụ :
b. Ai là người kể câu chuyện đó? Những dấu hiệu nào cho ta biết ở đây các nhân vật không phải là người kể chuyện ?
c. Đoạn câu " giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ" " những người con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp lại ta nữa, hay nhìn ta như vậy"… là nhận xét của người nào về ai?
d. Căn cứ vào đâu có thể nhận xét: người kể câu chuyện dường như thấy hết và biết tận mọi việc, mọi người, mọi hành động, tâm tư tình cảm của các nhân vật.
Suy ngẫm
Tiết 51-NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
a. Đoạn trích kể vÒ ai vµ vÒ viÖc g×?
1. Ví dụ :
Nhận xét
a. Đoạn trích kể về phút chia tay giữa người hoạ sĩ già, cô gái và anh thanh niên.
b. Người kể v« nh©n xư­ng, không xuất hiện trong câu chuyện -> Kể theo ngôi thứ ba.
Trong đoạn văn các nhân vật đều trở thành đối tượng miêu tả một cách khách quan:
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, ….bỗng nhà hoạ sĩ già quay lại…
c. Lời nhận xét của người kể chuyện về anh thanh niên và suy nghĩ của anh
“những người con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta như vậy” là người kể chuyện nhập vào nhân vật anh thanh niên để nói hộ suy nghĩ và tình cảm của anh
“giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ” là nhận xét của người kể chuyện về anh thanh niên.
d. Căn cứ:
+ Chủ thể đứng ra kể câu chuyện
+ Đối tượng được miêu tả
+ Ngôi kể
+ Điểm nhìn và lời văn.
2. Nhận xét:
a/ Kể về giây phút chia tay giữa các nhân vật anh thanh niên, ông hoạ sỹ, cô kỹ sư
b/ Người kể giấu mặt, không xuất hiện trong câu chuyện .
c/ Câu nhận xét , người kể chuyện như nhập vào nhân vật Người kể chuyện không xuất hiện trong đoạn văn tức là đứng ở bên ngoài quan sát, miêu tả suy nghĩ, liên tưởng, tưởng tượng để hoá thân vào từng nhân vật.( dường như thấy hết, biết hết mọi việc, mọi hành động, tâm tư, tình cảm các nhân vật)
Tiết 51-NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Là điểm nhìn mà
người kể nhập vào
nhân vật để miêu tả
tâm tư, tình cảm,
suy nghĩ bên
trong đối với
sự việc.
Là điểm nhìn của
một người quan sát
bên ngoài miêu tả
sự việc, nhân vật một
cách khách quan,
không đi sâu vào
tâm lí nhân vật.

Là điểm nhìn mà
người kể có mặt ở khắp
nơi trong văn bản , thấy
tất mọi hành động, hiểu
hết mọi tư tưởng tình
cảm của các nhân vật
và thường đưa ra những
nhận xét, đánh giá về
họ.
Anh thanh niên
vừa vào, kêu lên.
Cô kĩ sư mặt đỏ
ửng, ….bỗng
nhà hoạ sĩ già
quay lại…

…những người con
gái sắp xa ta, biết
không bao giờ gặp
ta nữa, hay nhìn
ta như vậy.


Chính là anh thanh
niên giật mình nói to,
giọng cười nhưng
đầy tiếc rẻ. Anh chạy
ra nhà phía sau, …
Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi
đứng dậy. Cô gái cũng
đứng lên, đặt lại
chiếc ghế, thong thả
đến chỗ bác già…


Kết hợp trong
một văn bản
Tiết 51-NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Vai trò của người kể chuyện trong
văn bản tự sự
1. Ví dụ :
Nhận xét
2. Ghi nhớ : (SGK)
Tiết 51-NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
3. Lưu ý :
- Trong cùng một tác phẩm hoặc ngay đối với một nhân vật có thể kết hợp sử dụng cả ba điểm nhìn trên. Chính cái nhìn nhiều chiều ấy tạo cho tác phẩm có giọng kể đa dạng, phong phú, tránh được cảm giác đơn điệu tẻ nhạt; đồng thời các nhân vật cũng hiện lên một cách hoàn thiện, rõ nét hơn.
- Không nên đánh đồng người kể chuyện với tác giả, ngay cả khi người kể chuyện xưng “tôi”.
I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự :
1. Ví dụ :
2. Ghi nhớ : (SGK)
3. Lưu ý :
II. Luyện tập :
Tiết 51-NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Hãy đánh dấu x vào cột ngôi kể ; vị trí của ngưười kể tưương ứng
với tên tác phẩm ở cột bên sao cho phù hợp:
ông giáo
-> nhân vật trong tác phẩm

Tác giả Nguyễn Dữ
-> không xuất hiện
Tác giả dân gian
-> không xuất hiện
X
X
X
X
X
chú Dế Mèn ( nhân hoá)
-> nhân vật trong tác phẩm
Tác giả Kim Lân
-> không xuất hiện
Bài tập 1 :
Tiết 51-NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự :
1. Ví dụ :
2. Ghi nhớ : (SGK)
3. Lưu ý :
II. Luyện tập :
Ngôi kể 1:
Ưu điểm: Miêu tả được những diễn biến tâm lý phức tạp đang diễn ra trong tâm hồn nhân vật “tôi”.
Hạn chế: Không miêu tả được những diễn biến nội tâm của nhân vật người mẹ, tính khái quát không cao, lời văn đơn điệu.
Trong lòng mẹ
Lặng lẽ Sa Pa
1. Người kể
2. Ngôi kể
Nhân vật “tôi”
Ngôi thứ nhất
Ngôi thứ ba
Vô nhân xưng
Bài tập 1. So sánh cách kể ở đoạn truyện trích "Trong lòng mẹ" với đoạn truyện Lặng lẽ Sa pa . Ngôi kể này có ưu điểm và hạn chế gì ?

3. Lời kể
Tác giả Nguyễn Thành Long
Chú bé Hồng - tôi- là tác giả

BT 1 . Nhân vật xưng "tôi " -> chú bé Hồng
- Kể lại cuộc gặp gỡ cảm động với người mẹ của mình sau những ngày xa cách => Ngôi kể thứ nhất.
- Miêu tả được diễn biến tâm lí sâu sắc, phức tạp, những tình cảm tinh tế, sinh động của nhân vật "tôi “. Nhưng kh«ng miªu t¶ ®­ưîc nh÷ng diÔn biÕn néi t©m cña nh©n vËt ng­ưêi mÑ, tÝnh kh¸i qu¸t kh«ng cao, lêi v¨n ®¬n ®iÖu.
Bài tập : So sánh hai đoạn văn sau , nhận xét về ngôi kể, điểm nhìn và cách kể :
Chiều hôm ấy, bà Hai về cũng có vẻ khác. Bà bước từng bước, mặt cúi xuống. Đôi quang thúng lủng lẳng trên hai mấu đòn gánh. Bà đi thẳng vào trong nhà lúi húi xếp hàng vào một xó, rồi ra bậc cửa ngồi ôm má nghĩ ngợi. Trẻ con cũng không đứa nào vòi quà. Trong nhà im ắng không tiếng nói.
Chiều hôm ấy, bà Hai về cũng có vẻ khác. Bà bước từng bước uể oải, mặt cúi xuống bần thần. Đôi quang thúng thõng thẹo trên hai mấu đòn gánh. Bà đi thẳng vào trong nhà lúi húi xếp hàng vào một xó, rồi lẳng lặng ra bậc cửa ngồi ôm má nghĩ ngợi. Trẻ con cũng không đứa nào vòi quà. Trong nhà có cái im lặng thật là khó chịu, không ai dám cất tiếng lên nói, cả đến nhìn nhau họ cũng không dám nhìn nhau nữa.
a. Người kể quan sát từ bên ngoài, tả một cách khách quan.
b. Người kể nhìn thấu suốt từ dáng vẻ đến tâm tư của tất cả các nhân vật .
1
2
3
Hãy chọn một trong ba nhân vật: (người họa sĩ già, anh thanh niên hoặc cô kỹ nông nghiệp) là người kể chuyện, sau đó chuyển đoạn văn trích ở mục 1 ( Lặng lẽ Sa Pa ) thành một đoạn khác sao cho nhân vật, sự kiện, lời văn và cách kể phù hợp với ngôi thứ nhất.
Ngưười kể chuyện là
cô kỹ sư nông nghiệp
Người kể chuyện
là ông hoạ sĩ già
Người kể chuyện
là anh thanh niên
Ngưười kể chuyện là cô kỹ sư nông nghiệp
Tôi giật mình khi nghe thấy tiếng chàng trai kêu to: “ Trời ơi, chỉ còn 5 phút”. Cuộc chia tay của chúng tôi đã đến rồi ư? Bỗng chàng trai chạy ra nhà sau rồi trở lại ngay với một cái làn trên tay. Hoạ sĩ già tặc lưỡi đứng dậy. Tôi cũng đứng lên. Chàng trai đến gần tôi, anh cầm chiếc khăn tay cho tôi. Tôi bối rối, mặt nóng bừng. Tôi chìa bàn tay mình ra trưước mặt anh. Anh nắm lấy bàn tay tôi . Và không hiểu sao tôi cảm thấy lòng mình xốn xang, hồi hộp lạ lùng? Tôi nắm bàn tay rắn rỏi của anh thì thầm: Hẹn gặp lại anh nhé!
Đoạn trích “ Lặng lẽ Sa Pa”
Người kể chuyện là cô kỹ sư nông nghiệp
Người kể chuyện là anh thanh niên
Đang mải chuyện , bỗng tôi giật mình nói to :
- Trời ơi chỉ còn có năm phút! Thế là chúng tôi phải chia tay rồi, tôi lại ở một mình trên đỉnh núi cao này và chờ đợi chuyến đi khác của bác lái xe. Tiếc quá! Giá như thời gian trôi chậm hơn. Nghĩ vậy nhưng tôi biết không thể giữ chân những người khách này ở lại lâu hơn. Tôi chạy vội ra nhà phía sau cầm cái làn trứng để làm quà cho mọi người. Tôi nhìn thấy chiếc khăn mùi soa của cô gái vo tròn cặp giữa cuốn sách , tôi cầm lại trả cho cô .Khi ra đến bậu cửa, bỗng ông họa sĩ già quay lại chụp lấy tay tôi lắc mạnh và nói rằng chắc chắn rồi ông sẽ trở lại và ở với tôi ít hôm .
Đến lượt cô từ biệt. Cô chìa tay ra cho tôi nắm. Cô nhìn thẳng vào mắt tôi và cất tiếng nói nhỏ, nhẹ như gió thoảng :
- Chào anh.
Đoạn trích “ Lặng lẽ Sa Pa”
Người kể chuyện là anh thanh niên
Người kể chuyện là ông hoạ sĩ già
Tôi đang mải mê ghi ghi, chép chép bỗng giật mình vì tiếng anh thanh niên nói to : - Trời ơi chỉ còn có năm phút! Anh chàng vừa nói vừa chạy ra nhà phía sau và trở lại ngay với cái làn trên tay . Thế là sắp hết ba mươi phút rồi đấy! Tôi cảm thấy thời gian chưa đủ để hiểu hết công việc lặng thầm của những con người nơi đây. Anh thanh niên , nhà nghiên cứu sét và cả ông kĩ sư trồng rau nữa… Thôi đành để dịp khác vậy. Tôi tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng đứng lên. Chúng tôi chia tay nhau. Tôi ra đến bậu cửa, không nén nổi nỗi xúc động , tôi quay lại chụp lấy tay người thanh niên lắc mạnh.
- Chắc chắn rồi tôi sẽ trở lại. Tôi ở với anh ít hôm được chứ?
Đoạn trích “ Lặng lẽ Sa Pa”
Người kể chuyện là ông hoạ sĩ già
CHUYỂN GIAO NHIỆM VỤ
Sưu tầm các đoạn văn tự sự ? Cho biết ngôi kể, người kể?
Làm hoàn chỉnh bài tập SGK
Soạn bài : “Chiếc lược ngà”