NGỮ VĂN 7
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
PHÒNG GIÁO DỤC &ĐÀO TẠO TP QUY NHƠN
Nam h?c: 2021-2022
GV: Lờ Van Bỡnh
Chủ đề 6: Tình yêu quê hương, đất nước
trong thơ Trung đại Việt Nam.
ND1: SÔNG NÚI NƯỚC NAM
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
(NAM QUỐC SƠN HÀ)

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THƠ TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
- Nước ta thời trung đại (phong kiến), đã có một nền thơ rất phong phú và hấp dẫn, được viết bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm và có nhiều thể thơ
Di tích
phòng tuyến
sông Cầu
(Như Nguyệt)
Bài thơ
bằng
chữ Hán
Năm 1077, 30 vạn quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn sang Việt Nam ta. Lý Thường Kiệt cho lập phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu) để chặn giặc rồi cho thủy quân đánh bại giặc ở vùng biển Quảng Ninh.
Quân bộ của Quách Quỳ đánh đến sông Như Nguyệt bị chặn đứng. Nhiều trận chiến đấu quyết liệt xảy ra. Giặc Tống không sao vượt được phòng tuyến Như Nguyệt, đành đóng trại chờ viện binh.
Đang đêm, Lý Thường Kiệt cho người vào đền thờ Trương Hống, Trương Hát ở phía nam bờ sông Như Nguyệt, giả làm thần đọc vang bài thơ.
*Thể thơ : Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt ( bài thơ có 4 câu, mỗi câu 7 chữ, thường gieo vần chân – cuối câu 1,2,4 )
*Ngôn ngữ
- Bài thơ được viết bằng chữ Hán
* Phương thức biểu đạt: Biểu cảm+ tự sự+ miêu tả+ nghị luận
- 981-1077, thời kì chống Tống xâm lược
PHIÊN ÂM
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
DỊCH THƠ
Sông núi nước Nam vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ.
Đặc điểm thể thơ
Nam quốc sơn hà
Nam quốc/ sơn hà/ Nam đế cư,
2-T/ 4-B/ 6- T
Tiệt nhiên/ định phận/ tại thiên thư.
B/ T / B
Như hà/ nghịch lỗ/ lai xâm phạm,
B/ T/ B
Nhữ đẳng/ hành khan/ thủ bại hư.
T/ B/ T
Sông núi nước Nam
Sông núi nước Nam/ vua Nam ở,
T/ B/ T
Vằng vặc sách trời/ chia xứ sở.
T/ B / T
Giặc dữ cớ sao/ phạm đến đây
T / B/ T
Chúng mày nhất định/ phải tan vỡ
B/ T/ B
- Niêm tiếng thứ 2 câu 2 và tiếng thứ 2 câu 3 (vần bằng), câu 1-4 T
- Đối ý
Sông núi nước Nam
Vần trắc
Nhịp 4/3
Gieo vần: câu 1,2,4 ở-sở-vỡ
Niêm 2,3
-Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt (4 câu, mỗi câu 7 chữ, cả bài 28 tiếng)
Bài thơ làm theo luật trắc: tiếng thứ 2 câu 1 vần trắc ( nhất tam ngũ bất luận, nhị tứ lục phân minh)
Gieo vần chân câu 1,2,4 cư- thư- hư (bắt buộc)
Nhịp thơ: 2/2/3
Tuyên ngôn độc lập là lời tuyên bố về chủ quyền của đất nước và khẳng định không một thế lực nào được xâm phạm.
“Nam quốc sơn hà” được coi là bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc. Vậy Tuyên ngôn độc lập là gì ?
N?i dung v� b? c?c c?a b?n Tuyờn ngụn d?c l?p n�y ?
Ý 1 : Hai câu đầu
Nước Nam là của người Nam. Điều đó đã được sách của trời khẳng định sẵn và rõ ràng.
Ý 2 : Hai câu sau
Kẻ thù không được xâm phạm. Nếu xâm phạm thì chắc chắn thất bại nặng nề
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
(NAM QUỐC SƠN HÀ)
Theo luật lệ của phong kiến xưa : “Đế” là vua của các vua, vua Trung Hoa mới được gọi là “đế”, còn vua của các nước khác chỉ được gọi là “vương”. Việc gọi vua nước ta là “đế” đã thể hiện ý thức độc lập, xem nước ta ngang hàng với Trung Hoa.
“Nam đế” “thiên thư” là gì?
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả:
- Chưa rõ tác giả
- Sau này nhiều sách ghi là Lý Thường Kiệt (danh tướng thời Lí).
2. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác: ra đời trong thời kì kháng chiến chống Tống
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt
- Bố cục: gồm 2 phần:
+ Hai câu đầu: Tuyên bố chủ quyền.
+ Hai câu cuối: Khẳng định chiến thắng.
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
(NAM QUỐC SƠN HÀ)
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Hai câu thơ đầu:
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
(NAM QUỐC SƠN HÀ)
1. Hai câu thơ đầu:
+ Đế: Dùng với ý tôn vinh vua nước Nam.
+ Nước Nam là của người Nam -> Khẳng định ý thức độc lập, bình đẳng, tự cường ngang hàng, không phụ thuộc vào nước lớn.
+ Sự phân định địa phận, lãnh thổ đó được ghi ở “thiên thư”
-> Chủ quyền lãnh thổ của dân tộc Việt Nam là một điều hiển nhiên, rõ ràng, không thể khác. Đó là chân lí hợp đạo trời, thuận lòng người.
=> Lời tuyên bố về chủ quyền của đất nước
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
(NAM QUỐC SƠN HÀ)
2. Hai câu thơ cuối:
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ.
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
(NAM QUỐC SƠN HÀ)
2. Hai câu thơ cuối:
Thái độ rõ ràng, quyết liệt: coi kẻ xâm lược là “ nghịch lỗ”.
=> Cảnh báo về hành động xâm lược liều lĩnh, phi nghĩa của kẻ thù
Khẳng định sự thất bại nhục nhã của kẻ thù không thể tránh khỏi
→ Khẳng định niềm tin, ý chí quyết tâm chiến thắng kẻ thù bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ độc lập dân tộc.
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
(NAM QUỐC SƠN HÀ)
* TỔNG KẾT:
1. Nghệ thuật:
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
- Cách nói chắc nịch, cô đúc, cảm xúc nằm trong ý tưởng.
2. Nội dung:
- Thể hiện bản lĩnh, khí phách của dân tộc
- Nêu cao chân lí vĩnh viễn, lớn lao nhất, thiêng liêng nhất: nước VN là của người VN, không ai được xâm phạm, xâm phạm sẽ thất bại.
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
(NAM QUỐC SƠN HÀ)