Chào mừng

QUÝ THẦY CÔ GIÁO DỰ TIẾT THAO GIẢNG
Môn: Ngữ văn 9A1
GV: Lê Văn Bình
2
3
4
5
6
1
Từ gồm có một tiếng ?
2. Từ gồm hai hay nhiều tiếng ?
3. Vua Quang Trung nói: Song ta nghĩ các ngươi đều là….chỉ biết gặp giặc
là đánh, đến như việc tùy cơ ứng biến thì không có tài .
Tìm từ điền vào chỗ …?
4. Tìm thành ngữ (14 chữ cái) chỉ cách đánh giá
hay làm công việc qua quít sơ sài?
5. Từ mang những sắc thái ý nghĩa khác nhau
do hiện tượng chuyển nghĩa ?
6. Nội dung mà từ biểu thị gọi là … ?
7. Ô chữ hàng dọc gồm 6 chữ cái ?
Từ khóa
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
I.XUẤT PHÁT
CHỦ ĐỀ 9: TỪ VỰNG
Sự phát triển của từ vựng (3t)
CÁCH PHÁT TRIỂN TỪ VỰNG
Phát triển
Số lượng từ ngữ
Phát triển
nghĩa của từ
Biến đổi nghĩa

PT
Ẩn
dụ

PT
Hoán
dụ
Tạo từ mới
Phát triển nghĩa

Ghép
Từ
Mượn từ
Tiếng
Hán
Ngôn
Ngữ
khác
Có những cách nào để phát triển từ vựng ?
II.HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
III.LUYỆN TẬP
CHỦ ĐỀ 9: TỪ VỰNG
Sự phát triển của từ vựng (3t)
Câu 4 SGK/57: Tìm ví dụ để chứng minh rằng các từ: hội chứng, ngân hàng, sốt, vua là những từ nhiều nghĩa.
a. Hội chứng :
Nghĩa gốc:Tập hợp nhiều triệu chứng cùng xuất hiện của bệnh.
VD: Hội chứng viêm đường hô hấp cấp rất phức tạp.
Nghĩa chuyển :Tập hợp nhiều hiện tượng, sự kiện, biểu hiện một tình trạng, một vấn đề xã hội, cùng xuất hiện nhiều nơi.
VD :Lạm phát, thất nghiệp là hội chứng của tình trạng suy thoái kinh tế.
b. Ngân hàng
Nghĩa gốc: Tổ chức kinh tế hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh và quản lí các nghiệp vụ tiền tệ, tín dụng.
VD: Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam rất uy tín.
-Nghĩa chuyển: Kho lưu trữ dữ liệu, bộ phận cơ thể để sử dụng khi cần thiết.
VD: Ngân hàng máu, Ngân hàng dữ liệu, Ngân hàng đề thi,...
c. Sốt
Nghĩa gốc: Nhiệt độ cơ thể lên quá cao so mức bình thường do bị bệnh.
VD:Anh ấy bị sốt đến 40 độ
Nghĩa chuyển: Trạng thái tăng đột ngột về nhu cầu khiến hàng trở nên khan hiếm, tăng nhanh.
VD: Cơn sốt đất, cơn sốt vàng, sốt khẩu trang Y tế …
d.Vua
- Nghĩa gốc : Là người đứng đầu nhà nước quân chủ.
Ví dụ: Vua Lí Thái Tổ dời đô về Thăng Long năm 1010.
- Nghĩa chuyển: Người được coi là hay nhất, giỏi nhất trong một lĩnh vực nhất định thường là sản xuất kinh doanh, thể thao, nghệ thuật...
Ví dụ: Vua bánh mì, vua chả cá, vua cờ bạc…
Lưu ý: cần phân biệt phương thức ẩn dụ và hoán dụ trong sự phát triển của từ ngữ với biện pháp tu từ ẩn dụ và hoán dụ.
+ Biện pháp tu từ ẩn dụ, hoán dụ là những biện pháp tu từ được dùng với mục đích tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. Ví dụ:
Người cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.
(Minh Huệ)
+ Phương thức ẩn dụ, hoán dụ dùng trong phát triển từ ngữ là ẩn dụ, hoán dụ ngôn ngữ (từ vựng học).
Ví dụ: Nó là tay cờ bạc khét tiếng.
Câu 5 SGK/ 57 :
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Từ mặt trời trong câu thơ thứ hai sử dụng biện pháp tu từ từ vựng nào? Có thể coi đây là hiện tượng một nghĩa gốc của từ phát triển thành nhiều nghĩa được không? Vì sao?
->Từ “mặt trời” trong câu thơ thứ hai được sử dụng theo phép ẩn dụ.
- Trường hợp này là phép tu từ thể hiện sự sáng tạo riêng của tác giả, không phải từ nghĩa gốc được chuyển thành nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ.
- Vì mặt trời là nghĩa chuyển tạm thời, chỉ có giá trị trong ngữ cảnh này, chưa có trong từ điển Tiếng Việt.
Câu 2 SGK/74: Tìm năm từ ngữ mới được dùng phổ biến gần đây và giải thích nghĩa của những từ đó.
Tìm từ ngữ chỉ cho hiện tượng trên ?
Đi bão
Đi bão: chỉ hành động của một đám đông cùng tụ tập lại để ăn mừng một sự kiện nào đó.
Sống ảo : chỉ bộ phận những người sống với những cảm xúc không thật trên mạng facebook
Sống ảo 
Từ chỉ cho bức tranh này ?
Ai đặt tên cho bức tranh này ?
Thư điện tử: thư gửi qua mạng internet
Thư điện tử
Bàn tay vàng: Bàn tay tài giỏi, khéo léo hiếm có trong việc thực hiện một thao tác lao động hoặc kĩ thuật nhất định
Tấm ảnh này có tên là gì ?
Bàn tay vàng
Cơm bụi: cơm giá rẻ, thường bán trong các hàng quán nhỏ, tạm bợ.
Nội dung bức ảnh này có tên là gì?
Cơm bụi
Câu 3 SGK/74 : Dựa vào những kiến thức đã học ở lớp 6 (bài Từ mượn, Ngữ văn 6, tập I) và lớp 7 (bài Từ Hán Việt, Ngữ văn 7, tập I), hãy chỉ rõ trong những từ sau đây, từ nào mượn của tiếng Hán, từ nào mượn của các ngôn ngữ châu Âu: mãng xà, xà phòng, biên phòng, ô tô, tham ô, tô thuế, ra-đi-ô, ô xi, cà phê, phê bình, phê phán, ca nô, ca sĩ, nô lệ.
->  - Từ mượn tiếng Hán: mãng xà, biên phòng, tham ô, tô thuế, phê bình, phê phán, ca sĩ, nô lệ.

- Từ mượn của ngôn ngữ châu Âu: xà phòng, ô tô, ra đi ô, ô xy, cà phê, ca nô
CHỦ ĐỀ 9: TỪ VỰNG
Sự phát triển của từ vựng (3t)
IV.VẬN DỤNG , TÌM TÒI , MỞ RỘNG
Đọc các câu sau đây và trả lời câu hỏi .
(1) Mặt trời xuống biển như hòn lửa (Huy Cận)
(2) Những ngày không gặp nhau
    Biển bạc đầu thương nhớ (Xuân Quỳnh)
(3) Từ đấy, giữa biển người mênh mông, Phi gặp biết bao nhiêu gương mặt, cùng cười đùa với họ, hát cho họ nghe…(Nguyễn Ngọc Tư)
a) Từ biển ở câu nào được dùng với nghĩa gốc?
b) Từ biển trong câu nào được dùng với nghĩa chuyển và được chuyển nghĩa theo phương thức nào? Có thể coi các trường hợp chuyển nghĩa đó là hiện tượng một nghĩa gốc của từ phát triển thành nhiều nghĩa được không? Vì sao?
+ Từ biển trong câu (1) được dùng với nghĩa gốc.
+ Từ biển trong câu (2), (3) được dùng với nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ.
– Không phải trường hợp chuyển nghĩa nào cũng làm cho từ trở thành từ nhiều nghĩa:
+ Từ biển trong câu (2) là ẩn dụ tu từ. Tác giả dùng biển để chỉ nhân vật trữ tình em, dựa trên mối quan hệ tương đồng giữa biển và em theo cảm nhận của nhà thơ, nhằm thể hiện tình yêu rộng lớn, nỗi nhớ mênh mông, cồn cào khi xa cách thuyền – anh. Đây không phải hiện tượng phát triển nghĩa của từ bởi sự chuyển nghĩa đó chỉ có tính chất lâm thời, gắn với hoàn cảnh sử dụng cụ thể nhằm mục đích tu từ; nó không làm cho từ có thêm nghĩa mới.
+ Từ biển trong câu (3) là ẩn dụ từ vựng, tạo ra nghĩa khá ổn định, gắn với từ, biểu thị ý khối lượng nhiều, đông đảo, ví như biển. Đây là hiện tượng phát triển nghĩa của từ.
- Những từ ngữ trong các biển quảng cáo trên có phải là sự phát triển từ vựng không. Tại sao?
- Những từ ngữ “độc lạ”trong các biển quảng cáo trên không phải là sự phát triển từ vựng. Bởi vì,những từ ngữ đó nhằm gây sự chú ý cho khách hàng, thuận lợi cho việc kinh doanh .
Chuy?n giao nhi?m v?:
Ch? d? 10: Y?u t? mi�u t? trong van b?n t? s?
ND1- Truy?n Ki?u c?a Nguy?n Du
- Nhóm 1: Nguyễn Du đã được tiếp nhận truyền thống văn hóa của những vùng quê nào? Những vùng quê ấy có truyền thống ntn? Tiếp nhận truyền thống văn hóa của những vùng quê khác nhau có thuận lợi gì trong sáng tác của Nguyễn Du?
- Nhóm 2: Cho biết vài nét về gia đình Nguyễn Du? Sống trong điều kiện như thế có thuận lợi gì đối với năng khiếu thơ văn của Nguyễn Du?
- Nhóm 3: Nêu những nét cơ bản về thời đại mà Nguyễn Du sống? Ảnh hưởng của thời đại đối với việc hình thành tư tưởng của tác giả ntn?
- Nhóm 4: Khái quát những nét chính về đặc điểm con người, cuộc đời của tác giả? Những trải nghiệm của bản thân giúp gì cho việc hình thành thiên tài Nguyễn Du?
TRÂN TRỌNG CẢM ƠN
QUÝ THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM