PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP QUY NHƠN
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
MÔN NGỮ VĂN 7
CHỦ ĐỀ 13 :
TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC TRONG THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
GV: LÊ VĂN BÌNH
NĂM HỌC: 2021 - 2022
CHỦ ĐỀ 13 :
TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC TRONG THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
ND1- CẢNH KHUYA
ND2- RẰM THÁNG GIÊNG
ND3- TIẾNG GÀ TRƯA
Đọc thuộc lòng bài thơ của Bác mà em thích nhất và nêu ngắn gọn giá trị của bài thơ?Qua đó em học tập được điều gì ở Bác?
KHỞI ĐỘNG
Tiết 45-46
TIẾNG GÀ TRƯA
-Xuân Quỳnh -


Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ
- Cục…cục tác cục ta
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ

Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng

Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng
Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng


Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Cứ hàng năm, hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt
*
* *
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.

TIẾNG GÀ TRƯA
(Xuân Quỳnh)
1.Hãy giới thiệu đôi nét về nhà thơ Xuân Quỳnh?
2. Nêu xuất xứ của văn bản và hoàn cảnh sáng tác tác phẩm?
Xuân Quỳnh (1942 -1988)
1. Tác giả:
I.Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Xuân Quỳnh (1942 – 1988) quê ở làng La Khê, ven thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây.
- Là nhà thơ nữ xuất sắc trong nền thơ hiện đại Việt Nam.
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
Hoa dọc chiến hào
Lời ru trên mặt đất
Hoa dọc chiến hào
2.Tác phẩm
-Viết thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ.
-In trong tập thơ "Hoa dọc chiến hào" (1968).
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
II.Đọc – tìm hiểu chung
Đọc hiểu :
*Cách đọc:
- Giọng đọc : Vui, hồ hởi, phân biệt lời mắng yêu của bà với lời kể, tả trữ tình của nhà thơ - trong vai anh bộ đội đang nhớ nhà, nhớ bà, nhớ quê.
- Nhịp : 3/2, 2/3, 1/2/2; Nhấn mạnh vào các từ ngữ, câu thơ được lặp lại trong bài
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
Tiếng gà trưa

Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục...cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ

Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng

Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt.
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt !
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng

Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục ... cục tác cục ta
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Gồm 7 câu mỗi câu 5 tiếng
Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
------
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Gồm 4
câu
3 tiếng
Gồm 6 câu mỗi câu 5 tiếng
+ Thể thơ ?+ Phương thức biểu đạt ?+ Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?+ Bố cục và nội dung của từng phần ?
2. Thể thơ: 5 chữ (Biến đổi linh hoạt)
3. Bố cục: 3 phần


Phần 1: (khổ thơ đầu):
Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê.

Phần 2: (năm khổ thơ tiếp): Những kỉ nhiệm tuổi thơ được tiếng gà trưa khơi dậy
Phần 3:
(hai khổ thơ cuối): Những suy tư về tiếng gà trưa
Kí ức tuổi thơ :ổ trứng hồng,gà mái mơ,mái vàng,tiếng bà mắng ,…
Suy ngẫm về hiện tại: về tổ quốc ,xóm làng, về bà ,ổ trứng hồng.
Hành quân -> nghe tiếng gà nhảy ổ-> nhớ về kí ức tuổi thơ
Tiếng gà trưa
Trên đường hành quân,
người chiến sĩ chợt
nghe tiếng gà nhảy ổ,
gợi về kỉ niệm tuổi thơ

Hình ảnh gà
mái mơ,
mái vàng với
người bà giàu
lòng yêu thương

Ước mơ tuổi thơ và
tiếng gà trưa đã khắc
sâu tình yêu quê hương,
đất nước nơi người
chiến sĩ
Hiện tại
Quá khứ
Hiện tại
MẠCH CẢM XÚC CỦA BÀI THƠ
Em hãy cho biết : Mạch cảm xúc của bài thơ là gì ?
1. Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê
III. Tìm hiểu văn bản
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục … cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
Câu thơ nào ghi lại âm thanh của tiếng gà trưa?
Âm thanh:
“ Cục …cục tác cục ta”
Âm thanh của tiếng gà kêu
Người chiến sỹ bắt gặp âm thanh của tiếng gà trưa trong hoàn cảnh nào?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“ Cục …cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ


Hoàn cảnh:
Đang trên đường đi đánh giặc, cạnh bên xóm làng nhỏ


Âm thanh tiếng gà trưa đã đem đến cho người chiến sĩ cảm nhận gì?
Cảm nhận:
Làm cho cái nắng hè trở nên xao động, bàn chân không thấy mỏi sau cuộc hành trình chiến đấu dài, khơi dậy về tuổi thơ của người chiến sĩ
Vì sao trong muôn vàng âm thanh, người chiến sĩ lại chú ý đến âm thanh của tiếng gà trưa
Buổi trưa ở làng quê là thời điểm rất yên tĩnh, do đó tiếng gà có thể khuấy động cả không gian.
Tiếng gà dự báo điều tốt lành, đem lại niềm vui cho con người.
Tiếng gà gắn với kỷ niệm của tuổi ấu thơ.
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Em có nhận xét gì về biện pháp nghệ thuật mà tác giả sử dụng trong khổ thơ trên ?Tác dụng ?
1. Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê
III. Tìm hiểu văn bản
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
“Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ”
+ Điệp từ “ nghe ” => Nhấn mạnh vào những cảm xúc dồn dập, mạnh mẽ trào dâng trong lòng nhà thơ khi chợt nghe tiếng gà nhảy ổ.
Nghe
- tiếng gà (thính giác)
- gọi về tuổi thơ (tâm hồn)
- bàn chân đỡ mỏi ( xúc giác)
- xao động nắng trưa ( thị giác)
ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
=> Tiếng gà trưa gợi nhớ hình ảnh trong kỉ niệm tuổi thơ không thể nào quên của người chiến sĩ.Thể hiện tình làng quê thắm thiết, sâu nặng .
1. Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê
III. Tìm hiểu văn bản

22
* Kỉ niệm về ổ trứng, con gà mái mơ, mái vàng:
Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng
+ Từ ngữ gợi hình ảnh
=> Hình ảnh con gà mái mơ, mái vàng và trứng hồng đẹp như tranh.
+ Điệp từ “này”
+ So sánh: lông óng như màu nắng
=> Gợi vẻ đẹp tươi sáng đầm ấm, bình dị của làng quê.
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ (5 khổ thơ tiếp theo)
23
* Kỉ niệm về những con gà mái mơ, mái vàng
* Những kỉ niệm về bà:

Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng:
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng

Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới

Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Ôi cái áo trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt.
→ Lời bà mắng
→ Cách bà chăm chút từng quả trứng
→ Niềm vui của cháu
→ Nỗi lo của bà
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ (5 khổ thơ tiếp theo)
24
Có tiếng bà vẫn mắng:
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng.
- Lời trách mắng suồng sã, thân yêu.
+ Lời bà mắng:
* Những kỉ niệm về bà:
→ Thể hiện sự quan tâm, tình yêu của bà dành cho cháu và tâm hồn trong sáng, hồn nhiên của cháu.
* Kỉ niệm về ổ trứng, con gà mái mơ, mái vàng
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ (5 khổ thơ tiếp theo)
+ Cách bà chăm chút từng quả trứng:
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
-> Người bà thôn quê chịu thương, chịu khó, tiết kiệm
25
+ Nỗi lo của bà:
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
-> Nỗi lo vì niềm vui của cháu, nỗi lo giản dị mà chân thật.
Bà lo đàn gà sẽ chết khi sương
muối xuất hiện.
* Những kỉ niệm về bà:
+ Lời bà mắng:
+ Cách bà chắt chiu từng quả trứng:
* Kỉ niệm về ổ trứng, con gà mái mơ, mái vàng
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ (5 khổ thơ tiếp theo)
26
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt
-> Niềm vui đơn sơ, giản dị
+ Niềm vui của cháu:
- Cháu mong muốn có được quần áo mới
+ Lời bà mắng
+ Cách bà chăm chút từng quả trứng
+ Nỗi lo của bà
-> Lòng biết ơn bà.
Ôi
sột soạt
* Những kỉ niệm về bà:
*Kỉ niệm về ổ trứng, con gà mái mơ,
mái vàng
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ (5 khổ thơ tiếp theo)
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
=> Bà là người tần tảo, chịu thương chịu khó, thương yêu cháu, tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam giàu lòng nhân hậu, giàu đức hi sinh.
? Qua các đoạn thơ trên em có cảm nghĩ gì về người bà? Và hình ảnh người bà em có suy nghĩ gì về những người phụ nữ Việt Nam?
?
28
=> Bà là người tần tảo, chịu thương chịu khó, thương yêu cháu, tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam giàu lòng nhân hậu, giàu đức hi sinh.
+ Niềm vui của cháu:
+ Lời bà mắng
+ Cách bà chăm chút từng quả trứng
+ Nỗi lo của bà
* Những kỉ niệm về bà:
* Kỉ niệm về ổ trứng, con gà mái mơ, mái vàng
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ (5 khổ thơ tiếp theo)
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
29
Qua các khổ thơ ở phần 2, em hiểu được gì về tình cảm bà dành cho cháu và của cháu đối với bà? Nêu cảm nhận của em về tình bà cháu?
CÙNG NHAU SUY NGẪM
?
Tình bà cháu
Bà
Thương yêu, chăm lo, quan
tâm đến cháu
Sâu sắc, đằm thắm và cảm động .
Cháu
Biết ơn, yêu thương và
kính trọng bà.
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
- Bà là người tần tảo, chịu thương chịu khó, thương yêu cháu, tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam giàu lòng nhân hậu, giàu đức hi sinh.
- Bà chắt chiu, chăm lo cho cháu, cháu yêu thương, kính trọng và biết ơn bà.
=> Tình bà cháu sâu sắc, đằm thắm và cảm động.
+ Niềm vui của cháu:
+ Lời bà mắng
+ Cách bà chăm chút từng quả trứng
+ Nỗi lo của bà
* Những kỉ niệm về bà:
* Kỉ niệm về ổ trứng, con gà mái mơ, mái vàng
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ (5 khổ thơ tiếp theo)
Tiếng gà trưa
Suy tư về hạnh phúc
gợi
gợi
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
Suy tư về mục đích chiến đấu
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
3.Tiếng gà trưa gợi những suy tư:
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
→ Giấc ngủ hồng: Mơ những điều tốt lành và hạnh phúc.
→ Niềm hạnh phúc của tuổi thơ - ổ
trứng đi vào giấc mơ của cháu - giấc
mơ của sự hạnh phúc và thanh bình.
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
Tổ quốc
xóm làng
bà
tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng
* Suy tư về mục đích chiến đấu
Tình yêu gia đình hòa quyện, gắn
liền với tình yêu đất nước.
Điệp từ “vì” → Nhấn mạnh mục đích chiến đấu của cháu.
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
35
I. GIỚI THIỆU TÁC GIẢ, TÁC PHẨM:
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
III.TÌM HIỂU VĂN BẢN.
4. Tổng kết:
a. Nghệ thuật:
- Thể thơ 5 chữ xen kẽ những câu thơ 3 chữ, sử dụng linh hoạt các biện pháp nghệ thuật.
b. Nội dung:
- Những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu. Tình cảm gia đình làm sâu sắc hơn tình yêu quê hương đất nước.
* Ghi nhớ SGK/151
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
1. Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ
3.Tiếng gà trưa gợi những suy tư:
I. GIỚI THIỆU TÁC GIẢ, TÁC PHẨM:
II. ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
III.TÌM HIỂU VĂN BẢN.
4. Tổng kết:
* Ghi nhớ SGK/151
Tiết 45-46: TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
1. Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ
3.Tiếng gà trưa gợi những suy tư:
IV. LUYỆN TẬP:
1
2
3
4
5
6
7
8
10
1
2
Câu 1: Bài thơ “Tiếng gà trưa” được làm theo thể thơ này.
Câu 2: Đây là điệp ngữ được sử dụng trong khổ cuối bài thơ “Tiếng gà trưa”
3
4
5
6
10
7
8
9
9
Câu 3: Tên tác giả bài thơ “Tiếng gà trưa”
Câu 4: Bài thơ “Tiếng gà trưa” in lần đầu trong tập thơ này.
Câu 5: Bài thơ “Tiếng gà trưa” được chia làm mấy phần?
Câu 6: Âm thanh vang suốt bài thơ “Tiếng gà trưa” là gì?
Câu 7: Đây là cụm từ mô phỏng tiếng gà
xuất hiện trong khổ 1 bài thơ “Tiếng gà trưa”
Câu 8: Người chiến sĩ trong bài “Tiếng gà trưa”
nghe thấy tiếng gà khi đang làm gì?
Câu 9: Đây là động từ gồm 2 tiếng chỉ sự tác động của tiếng gà đến tâm hồn người chiến sĩ trong bài “Tiếng gà trưa”
Câu 10: Từ chỉ giai đoạn còn nhỏ của con người.
TK
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
CHUYỂN GIAO NHIỆM VỤ


- Học thuộc lòng bài thơ.
- Tập nêu cảm nghĩ về:
+Những kỷ niệm của tuổi thơ và tình bà cháu;
+Cảm nghĩ về tiếng gà trưa.
- Soạn bài :
CĐ14. Thành ngữ và biện pháp tu từ
+Thành ngữ
Tạm biệt các em!