TIẾT 123 Ngày soạn:22-02-2011

NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý


I. MỤC TIÊU :
1-Kiến Thức: Nắm được khái niệm nghĩa tường minh và hàm ý.
-Tác dụng việc tạo hàm ý trong giao tiếp hàng ngày.
+Tích hợp với Văn qua bài thơ “Sang thu”, “Nói với con”; với Tập làm văn ở bài Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.
2-Kĩ Năng: Biết được nghĩa tường minh và hàm ý trong câu.
Giải đoán hàm ý trong văn cảnh cụ thể.
3-Thái độ: Yêu quí sự phong phú của Tiếng Việt
Sử dụng hàm ý phù hợp tình huống giao tiếp.
II-CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS :
-Chuẩn bị của Giáo viên: Bảng phụ ghi ví dụ và bài tập, bài soạn giảng.
-Tích hợp kiến thức đọc hiểu văn bản; các phép tu từ; các phương châm hội thoại; kiến thức TL Văn.
-Chuẩn bị của Học Sinh: Đọc thật kĩ và nghiên cứu các bài tập trong SGK.
III- HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
1-Ổn định tình hình lớp : (1’)
2-Kiểm tra bài cũ: (3’) Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh cả lớp.
3-Giảng bài mới:
-Giới thiệu bài (2’) Giáo viên bắt đầu việc kể câu chuyện dân gian: Thiếu một con …
Hệ thống từ loại loại Tiếng Việt rất phong phú, đã vậy , khi cấu tạo thành câu trong giao tiếp lại còn phong phú hơn. Một câu có thể hiểu theo nhiều nghĩa tùy theo người cảm nhận, có nghĩa thể hiện ra ngoài nhưng có nghĩa ẩn bên trong. Bài học hôm nay sẽ làm sáng tỏ vấn đề đó.
-Tiến trình bài dạy:

TG
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
 NỘI DUNG

 10




























5




















































20










































3




*HOẠT ĐỘNG 1:
-GV treo bảng phụ- yêu cầu HS đọc kĩ và trả lời các câu hỏi theo gợi ý của GV .
- Câu “Trời ơi, chỉ còn có năm phút!”, em hiểu nhân vật anh thanh niên muốn nói điều gì ?Hãy ghi lại cách hiểu của em ?(Kỹ thuật động não)

-Căn cứ vào đâu mà em hiểu như vậy ?





- Câu “Ôi! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này” có hàm ý không?
-Từ ví dụ phân tích ở trên, em hiểu thế nào là nghĩa tường minh ? Nghĩa hàm ý là gì?




*HOẠT ĐỘNG 2:
-Nghĩa tường minh và nghĩa hàm ý có gì giống và khác nhau ?.







-Vì sao anh thanh niên không nói thẳng với ông họa sĩ, cô gái rằng mình rất tiếc không còn thời gian để trò chuyện ?
*GV có thể đưa thêm bài tập xử lí nhanh.(Bảng phụ)
a- Khách: - Nóng quá!
Chủ nhà: - Mất điện rồi. Có bạn nói rằng cuộc hội thoại giữa ngời khách và chủ nhà trong tình huống trên đã vi phạm phuơng châm quan hệ (nói lạc đề). ỳ kiến của em?
b-Lao động là nghĩa vụ của công dân (Điều 55, Hiến pháp 1992).Câu này có hàm ý không? Vì sao ?
c- *Không thầy đố mày làm nên.
*Uống nước nhớ nguồn.
*Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
Câu tục ngữ nào có nghĩa tường minh? Câu nào có nghĩa hàm ý ?
d- Tính ra cậu Vàng cậu ấy ăn khỏe hơn cả tôi, ông giáo ạ. Mỗi ngày cậu ấy ăn thế, bỏ rẻ mất hào rỡi, hai hào đấy. Cứ mãi thế này thì tôi lấy tiền đâu mà nuôi đuợc? Mà cho cậu ấy ăn ít thì cậu ấy gầy đi, bán hụt tiền, có phải hoài không? Bây giờ cậu ấy béo trùng trục, mua