Tiết 48

THÀNH NGỮ
Đầu - đuôi
Kiểm tra bài cũ
xem hình đoán từ trái nghĩa
nhắm – mở
Nhanh - chậm
Tìm các cụm từ có các cặp từ trái nghĩa
Đầu voi đuôi chuột
Mắt nhắm mắt mở
Tiết 48

THÀNH NGỮ
THÀNH NGỮ
Tiết 48
I. Thế nào là thành ngữ
1. Tìm hiểu bài
Nước non lận đận một mình
Thân cò bấy nay
lên thác xuống ghềnh

lên
thác
xuống
ghềnh
Biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh
- Có
cấu tạo
cố định
Trải qua nhiều vất vả, gian nan, nguy hiểm
Thế nào là thành ngữ ?
Thành ngữ
Có thể thay một vài từ trong cụm từ này bằng những từ khác được không? Đổi vị trí các từ trong cụm từ được không?
Thế nào là thành ngữ
nhanh
như
chớp
Có thể thay một vài từ trong cụm từ này bằng những từ khác được không? Đổi vị trí các từ trong cụm từ được không?
Không thể
thay đổi
thêm bớt,
đảo vị trí
các từ
- Cụm từ có
cấu tạo
cố định
- Biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh
Thành
ngữ
R?t nhanh , ch? trong kho?nh kh?c ( Nhu ỏnh ch?p loộ lờn r?i t?t ngay)
THÀNH NGỮ
Tiết 48
1. Tìm hiểu bài
a. Cấu tạo: cố định
b.Nghĩa: ý nghĩa hoàn chỉnh

I. Thế nào là thành ngữ
THÀNH NGỮ
Nghĩa
của
thành ngữ
Bắt nguồn
từ nghĩa đen
của các từ
tạo nên nó
Mưa to, gió lớn
Tr?i mua r?t to kốm theo giú l?n v� s?m ch?p
….........
............
Chuột sa chĩnh gạo
Gạo
Rất may mắn, gặp được nơi sung sướng, đầy đủ, nhàn hạ
THÀNH NGỮ
Tiết 48
1. Tìm hiểu bài
a. Cấu tạo: cố định
b.Nghĩa: ý nghĩa hoàn chỉnh

I. Thế nào là thành ngữ
Nghiã hàm ẩn
VD: Chuột sa chĩnh gạo (ẩn dụ); đi guốc trong bụng (nói quá)
Bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen
VD: mưa to gió lớn
THÀNH NGỮ
Tham sống sợ chết
Ruột để ngoài da
Đi guốc trong bụng
Ch?m nhu rựa
Mẹ goá, con côi
Lên thác xuống ghềnh
Mưa to, gió lớn
Rán sành ra mỡ
Hiểu theo nghĩa đen
Hiểu theo nghĩa chuyển
Đứng núi này trông núi nọ
Ba chìm bảy nổi
Tìm những biến thể của Thành ngữ sau ?
Đứng núi nọ trông núi kia
Đứng núi này trông núi khác
Bảy nổi ba chìm
Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng tính cố định của thành ngữ cũng chỉ là tương đối.
? Luu ý:
Chuột sa chĩnh gạo
Chuột sa hũ gạo
Chuột sa hũ nếp
Ghi nhớ
-Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa trọn vẹn.
- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh…
 Những món ăn ngon quý hiếm
 Những món ăn ngon, quý được trình bày đẹp

a. Sơn hào hải vị
Nem công chả phượng
b. Khoẻ như voi:
Tứ cố vô thân:
Rất khoẻ
Mồ côi, không anh em họ hàng, nghèo khổ
c. Da mồi tóc sương:
Chỉ người già, tóc đã bạc, da đã nổi đồi mồi
THÀNH NGỮ
Tiết 48
Tìm hiểu bài
Ghi nhớ:
(Xem SGK / 144)

I. Thế nào là thành ngữ
II. Sử dụng thành ngữ
Tìm hiểu bài
b.“Tôn sư trọng đạo:” là một truyền thống

đạo lý tốt đẹp của người Việt Nam
a.Thõn em v?a tr?ng l?i v?a trũn
B?y n?i ba chỡm v?i nu?c non
-
Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ:
c. Anh đã nghĩ… phòng khi tắt lửa, tối đèn …
thì em chạy sang…
Vị ngữ
Chủ ngữ
Phụ ngữ
Thành ngữ có thể làm chủ ngữ , vị ngữ trong câu hoặc làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ…
THÀNH NGỮ
Tiết 48

I. Thế nào là thành ngữ
II. Sử dụng thành ngữ
a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Vi ngữ
b. “Tôn sư trong đạo” là một truyền thống đạo lý tốt đẹp của

người Việt Nam
chủ ngữ
c. Anh đã nghĩ… phòng khi tắt lửa,tối đèn thì em chạy sang…
Tìm hiểu bài
phụ ngữ
So sánh hai cách nói sau:
Câu có sử dụng thành ngữ
Câu không sử dụng thành ngữ
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
với nước non
Bảy nổi ba chìm
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Vất vả lận đận với nước non
Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuống ghềnh
bấy nay.
Nước non lận đận một mình
Thân cò trôi nổi phiêu bạt bấy nay
Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.
Hãy phân tích cái hay của việc dùng thành ngữ trong hai câu trên
THÀNH NGỮ
Tiết 48

I. Thế nào là thành ngữ
II. Sử dụng thành ngữ
a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Vi ngữ
b. “Tôn sư trong đạo” là một truyền thống đạo lý tốt đẹp của

người Việt Nam
chủ ngữ
c. Anh đã nghĩ… phòng khi tắt lửa,tối đèn thì em chạy sang…
Tìm hiểu bài
phụ ngữ
Thành ngữ: ngắn gọn, hàm súc có tính hình tượng, tính biểu cảm cao
Ghi nhớ
-Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ,cụm động từ…
- Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.
Luyện tập
Thầy bói xem voi
Ếch ngồi đáy giếng
Con Rồng cháu Tiên
Kể vắn tắt các truyền thuyết và ngụ ngôn tương ứng để thấy rõ lai lịch của các thành ngữ: Con Rồng cháu Tiên, Ếch ngồi đấy giếng, Thầy bói xem voi.
Lời . . . tiếng nói
Một nắng hai . . . . .
Ngày lành tháng . . . .
ăn
sương
tốt
áo
chiến
cơ
Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn
No cơm ấm…
- Bách … bách thắng
Sinh ... . lập nghiệp
Bài tập 4
Tìm thêm thành ngữ và giải thích (BTVN)
Đọc các thành ngữ ở nhóm A và tìm ở nhóm B thành ngữ đồng nghĩa tương ứng:
Đọc các thành ngữ ở nhóm A và tìm ở nhóm B thành ngữ đồng nghĩa tương ứng:
Dặn dò
- Học bài
-Hoàn chỉnh các bài tập
- Chuẩn bị bài “Điệp ngữ”.
Ném tiền qua cửa sổ
Tiêu pha lãng phí,hoang tàn, ngông cuồng
Nhìn
hình
đoán
thành
ngữ
Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược
? Khụng an kh?p, khụng k?t h?p nh?p nh�ng,th?ng nh?t.
Nhìn hình đoán thành ngữ
Lên voi xuống chó
Thay d?i d?a v? th?t thu?ng, d?t ng?t
Lỳc vinh hi?n, lỳc th?t th?.
Nhìn hình đoán thành ngữ
Sinh nở dễ dàng, an toàn ,thuận lợi,
mẹ con đểu khoẻ mạnh
Mẹ tròn con vuông
Nhìn hình đoán thành ngữ
Dặn dò
- Học bài
-Hoàn chỉnh các bài tập
- Chuẩn bị bài “Điệp ngữ”.
Thi đua dạy tốt - học tốt
Chào mừng "Ngày nhà giáo Việt Nam"
Thân mến
chào các em !