GIÁO VIÊN: LÊ VĂN BÌNH
CHỦ ĐỀ 8:
YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP QUY NHƠN
KHỞI ĐỘNG
“ Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc ? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường”
1. Do?n van trờn du?c trớch trong van b?n n�o ? C?a ai ?
A. Trong lòng mẹ - Nguyên Hồng
B. Tức nưuớc vỡ bờ - Ngô Tất Tố
C. Lão Hạc - Nam Cao
D. Tôi đi học - Thanh Tịnh.
2. Nh?n d?nh n�o núi dỳng nh?t v? cỏc phuong th?c bi?u d?t trong do?n van trờn :
A. Miêu tả kết hợp lập luận
B. Tự sự kết hợp với lập luận
C. Tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm
D. Tự sự kết hợp với thuyết minh
Câu 2.
Y?u t? miờu t? trong van b?n t? s? cú tỏc d?ng gỡ ?
Trong văn bản tự sự, sự miêu tả cụ thể, chi tiết về cảnh vật, nhân vật và sự việc có tác dụng làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, gợi cảm, sinh động.
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)
"Kiều ở lầu Nguưng Bích": Tru?c l?u Ngung Bớch khúa xuõn,
V? non xa t?m trang g?n ? chung.
B?n b? bỏt ngỏt xa trụng,
Cỏt v�ng c?n n? b?i h?ng d?m kia.
B? b�ng mõy s?m dốn khuya,
N?a tỡnh n?a c?nh nhu chia t?m lũng.
Tu?ng ngu?i du?i nguy?t chộn d?ng,
Tin suong lu?ng nh?ng r�y trụng mai ch?.
Bờn tr?i gúc b? bo vo,
T?m son g?t r?a bao gi? cho phai.
Xút ngu?i t?a c?a hụm mai,
Qu?t n?ng ?p l?nh nh?ng ai dú gi? ?
Sõn Lai cỏch m?y n?ng mua,
Cú khi g?c t? dó v?a ngu?i ụm.
Bu?n trụng c?a b? chi?u hụm,
Thuy?n ai th?p thoỏng cỏnh bu?m xa xa ?
Bu?n trụng ng?n nu?c m?i sa,
Hoa trụi man mỏc bi?t l� v? dõu ?
Bu?n trụng n?i c? r?u r?u,
Chõn mõy m?t d?t m?t m�u xanh xanh.
Bu?n trụng giú cu?n m?t du?nh,
?m ?m ti?ng súng kờu quanh gh? ng?i.

( Nguy?n Du - Truy?n Ki?u )

Tìm những câu thơ tả cảnh và những câu thơ miêu tả tâm trạng của Thuý Kiều? Dấu hiệu nào cho biết đó là những câu thơ tả cảnh?Dấu hiệu nào cho biết đó là những câu thơ miêu tả tâm trạng?
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)
hoặc
- Dấu hiệu nhận biết:
- Cảnh thiên nhiên trưuớc lầu Ngưung Bích: " non xa, trăng gần, cát vàng, bụi hồng, cửa bể, thuyền, hoa, nội cỏ, chân mây, mặt đất,"
=> Cảnh đuược hiện lên qua sự quan sát bằng mắt thuờng kết hợp với sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ ? gợi lên một không gian mênh mông, rợn ngợp, hoang vắng, trơ trọi của lầu Ngung Bích
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)
- Những câu thơ tả cảnh sắc thiên nhiên ?
- Những câu thơ tả tâm trạng:
- Dấu hiệu nhận biết:
+ Các từ ngữ thể hiện cảm xúc, suy nghĩ, tâm trạng của Kiều khi ở lầu Nguưng Bích: bẽ bàng, bơ vơ, trông, chờ, tuởng, xót.
=> Đó là những suy nghĩ của Kiều về thân phận cô đơn bơ vơ nơi đất khách, nỗi nhớ Kim Trọng, nh? cha mẹ nơi quê nhà không ai chăm sóc, phụng duưỡng lúc tuổi già.
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)
-> Miêu tả cảnh thiên nhiên ở lầu Ngưung Bích gợi lên tâm trạng cô đơn của Thuý Kiều
--> tả cảnh ngụ tình
Qua quan sát VD1, em hóy cho biết : Những câu thơ tả cảnh có mối quan hệ nhu thế nào trong việc thể hiện nội tâm nhân vật Thuý Kiều?
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)
a .Phõn bi?t miờu t? v� miờu t? n?i tõm:
Qua tìm hiểu, em thấy đối tưuợng của miêu tả bên ngoài (hoàn cảnh, ngoại hình) và miêu tả nội tâm có gì khác nhau ?



Miêu tả bên ngoài( Miờu t?) là miêu tả cảnh vật và con ngưuời với màu sắc, đuường nét, kích thuớc, chân dung, hình dáng, hành động, ngôn ngữ...nh?ng gỡ quan sỏt du?c .
Miêu tả nội tâm là tái hiện những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc, những diễn biến tâm trạng của nhân vật...nh?ng gỡ khụng quan sỏt du?c.
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)
Đọc lại những câu thơ diễn tả những cảm xúc, suy nghĩ, diễn biến tâm trạng của Kiều khi ở lầu Ngung Bích, em thấy Kiều là một con nguười nhuư thế nào?
=> Kiều là một cô gái giàu lòng tự trọng, đa sầu, đa cảm, thuỷ chung, hiếu thảo, vị tha.
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)

Miêu tả nội tâm nhân vật là biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật, làm cho nhân vật sinh động, khắc hoạ đặc điểm, tính cách nhân vật.
Vậy qua tìm hiểu ví dụ, em hay cho biết: Việc sử dụng yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự có tác dụng gì?

ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)
Miêu tả nội tâm là tái hiện những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc, những diễn biến tâm trạng của nhân vật...nh?ng gỡ khụng quan sỏt du?c. Miờu t? n?i tõm l� bi?n phỏp quan tr?ng d? xõy d?ng nhõn v?t, kh?c h?a d?c di?m, tớnh cỏch nhõn v?t
NHẬN XÉT
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
…
Miêu tả nội tâm là tái hiện những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc, những diễn biến tâm trạng của nhân vật...nh?ng gỡ khụng quan sỏt du?c. Miờu t? n?i tõm l� bi?n phỏp quan tr?ng d? xõy d?ng nhõn v?t, kh?c h?a d?c di?m, tớnh cỏch nhõn v?t
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)
Quan sát lại các câu thơ miêu tả nội tâm nhân vật Thuý Kiều . Đọc to các từ ngữ gạch chân.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh nhu chia tấm lòng.
Tuởng nguời dưuới nguyệt chén đồng
Tin sưuơng luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót nguời tựa cửa hôm mai ,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng muưa ,
Có khi gốc tử đã vừa ngưuời ôm..

ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

Nhà thơ miêu tả nội tâm nhân vật bằng cách nào?
Sử dụng trực tiếp các từ ngữ diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật.
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)
Đọc lại các câu thơ miêu tả cảnh ở lầu Ngung Bích?
" Buồn trông cửa bể chiều hôm ,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nưuớc mới sa ,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu ,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh .
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh ,
Âm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
Mỗi câu thơ tả cảnh góp phần thể hiện tâm trạng của Kiều nhu thế nào ?
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

+ Hình ảnh "cánh buồm xa xa" noi c?a b? -> gợi tâm trạng xót xa về cuộc đời cô đơn, lẻ loi giữa hành trình luu lạc...

+ Hình ảnh cánh hoa trôi man mác gi?a ng?n nu?c-> gợi tâm trạng lo âu cho thân phận mỏng manh, nhỏ nhoi trôi dạt trên dòng đời vô định.

+ Hình ảnh nội cỏ rầu rầu nơi chân mây mặt đất
-> gợi tâm trạng chua xót buồn tủi về tấm thân nhàu nát, về cuộc đời héo hon, tàn úa của nàng..

+ Hình ảnh "gió cuốn mặt duềnh, ti?ng sóng -> gợi tâm trạng lo âu, khiếp sợ. Âm thanh ầm ầm dữ dội của tiếng sóng nhu dự báo, đe doạ phong ba bão táp của cuộc đời sẽ bủa vây, vùi dập , cuốn trôi nàng vào bể khổ trầm luân.
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Cách miêu tả nội tâm nhân vật ở đoạn thơ này có gì khác so với đoạn thơ trưuớc em vừa tìm hiểu ?
Miêu tả nội tâm nhân vật thông qua miêu tả cảnh vật .
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

b. Qua các chi tiết miêu tả đó, em cảm nhận đuược tâm trạng của lóo Hạc ra sao ?
Quan sát kĩ đoạn van sau:
a.Tỡm nh?ng t? ng? miờu t? ngo?i hỡnh c?a lóo H?c ?
“ Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra. Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít. ”
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Nhận xét cách miêu tả nội tâm nhân vật qua ví dụ này ?
Miêu tả nội tâm gián tiếp qua nét mặt, cử chỉ, hình dáng bên ngoài.
Cái khóc của lão Hạc khó khăn đến tội nghiệp
Một tâm trạng đau khổ tột cùng .
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Vậy có mấy cách miêu tả nội tâm nhân vật? Đó là những cách nào?
- Miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật.
Miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục, ... của nhân vật.
b.Có 2 cách miêu tả nội tâm nhân vật:
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
2.Ghi nhớ:
- Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật. Đó là biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật, làm cho nhân vật sinh động.
- Nguời ta có thể miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật; cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục...của nhân vật.
ND5: MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1.Tìm hiểu VD (Sgk/117)
* Những câu thơ miêu tả nội tâm của Thuý Kiều :
Nỗi mình thêm tức nỗi nhà,
Thềm hoa một buước lệ hoa mấy hàng !
Ngại ngùng dợn gió e sưuơng,
Ngừng hoa bóng thẹn trông gưuơng mặt dày.
Mối càng vén tóc bắt tay
Nét buồn nhưu cúc điệu gầy nhu mai.
=> Tâm trạng đau đớn, tủi nhục, xót xa.
2. Tìm trong đoạn trích " Mó Giám Sinh mua Kiều" những câu thơ miêu tả nội tâm của Thuý Kiều ?
( Trang 97/ Sgk Ng? van 9 T.1 )
Bài tập:
Ghi lại tâm trạng của em sau khi để xảy ra một chuyện có lỗi đối với bạn.
Chú ý : Miêu tả nội tâm của em khi đã nhận ra lỗi của mình và kể lại câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn ( từ 5 đến 7 câu ).
CHUYấ?N GIAO NHIấ?M VU?:
- Học thuộc ghi nhớ
- Hoàn thành bài tập luyện tập
Chuẩn bị bài�:
So?n b�i ô�Truy?n L?c Võn Tiờn�ằ
Chúc các em học tốt